नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura
स वारुणिस्तपस्तेपे तस्मिन् भरतसत्तम | वने पुण्यकृतां श्रेष्ठ: स्वादुमूलफलोदके,भरतवंशशिरोमणे! उस वनमें स्वादिष्ट फल, मूल और जलकी सुविधा थी, पुण्यवानोंमें श्रेष्ठ वरुणनन्दन महर्षि वसिष्ठ उसीमें तपस्या करते थे
sa vāruṇis tapaḥ tepe tasmin bharatasattama | vane puṇyakṛtāṃ śreṣṭhaḥ svādu-mūla-phalodake ||
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! ఆ వనంలో రుచికరమైన మూలాలు, ఫలాలు, నీరు సమృద్ధిగా ఉండేవి; పుణ్యవంతులలో అగ్రగణ్యుడైన వరుణనందన మహర్షి వసిష్ఠుడు అక్కడే తపస్సు చేసెను।
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights tapas grounded in simplicity: the virtuous undertake disciplined practice in a pure, minimally sufficient environment (roots, fruits, water), suggesting ethical restraint and non-exploitative living as supports for spiritual progress.
Vaiśampāyana describes Vāruṇi residing in a forest that naturally provides basic sustenance and performing austerities there, establishing the ascetic setting and the character’s merit and spiritual focus.