Shloka 60

Viṣṇv-ekapūjya-nirṇaya; Gaṅgā-Viṣṇupadī-māhātmya; Kali-yuga doṣa; Puṣkara-dharma of Viṣṇu-smaraṇa

Devanagari script

द्राक्षासुजम्बूकदलीरसालनारिङ्गदाडिम्बफलानि चारु / स्मरेत्तु रम्भोत्तमनारिकेलधात्रीसुभोगे खलु बालकृष्णम्

Transliteration

drākṣāsujambūkadalīrasālanāriṅgadāḍimbaphalāni cāru / smarettu rambhottamanārikeladhātrīsubhoge khalu bālakṛṣṇam

Translation

ద్రాక్ష, జంబూ ఫలాలు, అరటిపండ్లు, మామిడ్లు, నారింజ, దానిమ్మ—ఈ సుందర ఫలాలు; అలాగే రంభా, ఉత్తమ అరటి, కొబ్బరి, ధాత్రి (ఉసిరి) వంటి మధుర భోగాలలో నిశ్చయంగా బాలకృష్ణుని స్మరించాలి।

Word by Word

• द्राक्षा: grapes
• द्राक्षा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: द्राक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहारद्वन्द्वस्य अङ्ग (member of list)

• सु-जम्बू: good jambu fruit
• सु-जम्बू: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय/उपसर्ग) + जम्बू (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (‘सुन्दरः जम्बूः’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूची-अङ्ग

• कदली-रस: banana juice
• कदली-रस: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: कदली (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (‘कदल्याः रसः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूची-अङ्ग

• आल: mango (āl)
• आल: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: आल (प्रातिपदिक; आम्र/आल-फल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (फलवाचक), प्रथमा, एकवचन; सूची-अङ्ग

• नारिङ्ग: orange/citron
• नारिङ्ग: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: नारिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूची-अङ्ग

• दाडिम्ब: pomegranate
• दाडिम्ब: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: दाडिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूची-अङ्ग

• फलानि: fruits
• फलानि: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; पूर्वोक्तानां समाहारः (collective: ‘fruits’)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• आरु: excellent/pleasant
• आरु: कर्ता (Karta)
• Type: Adjective
• Root: आरु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; फलानि इति विशेषणम्

• स्मरेत्: should remember
• स्मरेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तु: indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)

• रम्भा-उत्तम-नारिकेल-धात्री-सु-भोगे: when enjoying bananas, coconuts, āmalakī etc.
• रम्भा-उत्तम-नारिकेल-धात्री-सु-भोगे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: रम्भा (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक) + नारिकेल (प्रातिपदिक) + धात्री (प्रातिपदिक) + सु (अव्यय) + भोग (प्रातिपदिक; √भुज्)
• Form: समाससमूहः; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘रम्भा-उत्तम-नारिकेल-धात्री-आदि-फलानां सु-भोगे’ (at the good enjoyment/eating of these fruits)

• खलु: surely
• खलु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: खलु (अव्यय)
• Form: निश्चय/प्रसिद्ध्यर्थक निपात (indeed/surely)

• बाल-कृष्णम्: Bāla-Krishna (child Krishna)
• बाल-कृष्णम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (‘बालः कृष्णः’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Lord Vishnu (in discourse to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Let pleasurable fruit-enjoyment become a prompt for remembering Bāla-Kṛṣṇa; redirect rasa (taste) into bhakti-rasa.

Vedantic Theme: Transformation of kāma into prema: sensory delight is not rejected but offered inwardly, making the mind sattvic and remembrance continuous.

Application: When eating fruits, pause to offer the first bite mentally to Bāla-Kṛṣṇa; cultivate simplicity and gratitude; use sweetness as a cue for gentleness in speech and conduct.

Verse Rasa

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 3.29.56-60 (culminating in Bāla-Kṛṣṇa remembrance with fruits)

Characters & Entities

• Bāla-Kṛṣṇa

FAQs

What is the importance of remembering Bāla-Kṛṣṇa in the Garuda Purana?

This verse highlights smaraṇa (constant remembrance) as a devotional discipline—keeping the mind anchored in Krishna even amid sensory pleasures.

How does this verse relate to the Garuda Purana’s broader spiritual teaching?

Within the Purana’s instruction-oriented dialogue, it reinforces that inner orientation (memory of the Divine) should accompany worldly life, not only rituals or fear of afterlife consequences.

Practical application of this wisdom today?

While enjoying food or comfort, consciously pause for a brief remembrance—recite a Krishna name/mantra or offer the enjoyment mentally—so pleasure becomes aligned with dharma and devotion.