Shloka 107

Purusha-Strī-Lakṣaṇa (Samudrika-śāstra): Marks of Kingship, Wealth, Longevity, and Conduct

Devanagari script

न निम्नं नोन्नतं स्त्रीणां भवेत्करतलं शुभम् / रेखान्वितं त्वविधवां कुर्यात्संभोगिनीं स्त्रियम् / रेखा या मणिबन्धोत्था गता मध्याङ्गुलिं करे

Transliteration

na nimnaṃ nonnataṃ strīṇāṃ bhavetkaratalaṃ śubham / rekhānvitaṃ tvavidhavāṃ kuryātsaṃbhoginīṃ striyam / rekhā yā maṇibandhotthā gatā madhyāṅguliṃ kare

Translation

స్త్రీల శుభకరమైన అర neither ఎక్కువగా లోతుగా ఉండకూడదు, neither ఎక్కువగా ఉబ్బి ఉండకూడదు. స్పష్టమైన రేఖలతో కూడిన అర ఆమెను అవిధవగా, దాంపత్యసుఖాన్ని అనుభవించేదిగా చేస్తుంది. ముఖ్యంగా మణికట్టు నుంచి పుట్టి చేతిలో మధ్యవేలు వైపు వెళ్లే రేఖ అటువంటి శుభచిహ్నం।

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• निम्नम्: depressed, low
• निम्नम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निम्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषणम्

• न: nor
• न: Sambandha (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• उन्नतम्: raised, elevated
• उन्नतम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उन्नत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषणम्

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• भवेत्: should be
• भवेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• करतलम्: palm (of the hand)
• करतलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: करतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (करस्य तलम्)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• रेखा-अन्वितम्: endowed with lines
• रेखा-अन्वितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रेखा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (रेखया अन्वितम् = endowed with lines)

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)

• अविधवाम्: not widowed
• अविधवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अविधवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• कुर्यात्: would make
• कुर्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• संभोगिनीम्: enjoying conjugal union
• संभोगिनीम्: Karma (Object complement)
• Type: Adjective
• Root: संभोगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• स्त्रियम्: a woman
• स्त्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• रेखा: a line
• रेखा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• या: which
• या: Karta (Relative subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धक-यत् (relative pronoun)

• मणिबन्ध-उत्था: arising from the wrist
• मणिबन्ध-उत्था: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मणिबन्ध (प्रातिपदिक) + उत्थ (कृदन्त from उत्+स्था)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषः (मणिबन्धात् उत्था = arising from the wrist)

• गता: gone, reaching
• गता: Kriya-visheshana (Participial predicate)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेषणम्

• मध्य-अङ्गुलिम्: the middle finger
• मध्य-अङ्गुलिम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक) + अङ्गुलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारयः (मध्यैव अङ्गुलिः)

• करे: in the hand
• करे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

Speaker

Lord Vishnu (in discourse to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Marital continuity and household prosperity are framed as auspicious outcomes; bodily signs are used as traditional indicators.

Vedantic Theme: Grihastha-dharma as a stabilizing pillar of social order (vyavahara) within the puranic worldview.

Application: Prioritize qualities that sustain marriage—communication, fidelity, mutual respect—rather than deterministic readings; treat ‘signs’ as cultural metaphors for steadiness.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.65.108 (similar marks leading to sovereignty/happiness)

FAQs

What is the importance of palm lines (rekhā) in this Garuda Purana verse?

This verse treats palm features as traditional auspicious indicators, stating that well-defined lines—especially one running from the wrist toward the middle finger—are taken to signify marital continuity and enjoyment of married life.

How does this verse explain the path of the soul after death?

It does not address afterlife doctrine here; the verse belongs to the Ācāra-focused material describing omens/marks (lakṣaṇa) rather than the preta or post-death journey narratives.

Practical application of this wisdom today?

Read it as a cultural/diagnostic tradition about “lakṣaṇas,” not as determinism; prioritize dharma in relationships—mutual respect, fidelity, and ethical conduct—over omens for marital well-being.