Shloka 65

Prāyaścitta for Food-Contact, Social Contact, Aśauca Periods, and Formal Penance Systems

दधि स्यात्कृष्णवर्णाया दर्भोदकसमायुतम् / गोमूत्रमाषकाण्यष्टौ गोमयस्य चतुष्टयम्

dadhi syātkṛṣṇavarṇāyā darbhodakasamāyutam / gomūtramāṣakāṇyaṣṭau gomayasya catuṣṭayam

కృష్ణవర్ణ (కృష్ణసంబంధ) విధిలో దధిని దర్భతోను పవిత్ర జలంతోను సిద్ధం చేయాలి; అలాగే గోమూత్రం ఎనిమిది మాషకాలు, గోమయం నాలుగు (మాత్రలు) కలపాలి.

दधिcurd
दधि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (√अस् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
कृष्णवर्णायाःof the black-colored (cow)
कृष्णवर्णायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृष्ण + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः (कृष्ण-वर्णा)
दर्भोदकसमायुतम्mixed together with darbha and water
दर्भोदकसमायुतम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदर्भ + उदक + सम + आयुत (√युज् धातु; क्त-प्रत्यय, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (आयुत = युक्त); समासः—तत्पुरुषः (दर्भ-उदक-सम्-आयुतम्)
गोमूत्रमाषकाणिmāṣakas (measures) of cow-urine
गोमूत्रमाषकाणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोमूत्र + माषक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (गोमूत्रस्य माषकाः)
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (Numeral/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक (cardinal)
गोमयस्यof cow-dung
गोमयस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगोमय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (गो- मय) तत्पुरुष-समासान्त
चतुष्टयम्a set of four
चतुष्टयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्यासमूहवाचक

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Measured combination of purificatory substances (curd, kuśa-water, urine, dung) for a specific rite/form context.

Vedantic Theme: Śuddhi as preparatory discipline; ritual exactness (yathā-vidhi) as a form of dharma.

Application: Follow exact measures only under qualified guidance; treat kuśa and water as symbols of sanctification; maintain hygiene and safety.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

Type: ritual enclosure

Related Themes: Garuda Purana pañcagavya formulation passages; Garuda Purana śauca/prāyaścitta measures (māṣaka units)

G
Garuda
K
Kuśa (Darbha)
G
Gomūtra
G
Gomaya

FAQs

This verse prescribes dadhi mixed with kuśa (darbha) and sanctified water as a specific ritual preparation, indicating purification and ritual fitness in śrāddha/śānti contexts.

The text gives fixed quantities (eight māṣakas of gomūtra and four measures of gomaya), emphasizing precise ritual proportion for a prescribed offering or purificatory mixture.

If one follows traditional śrāddha/śānti practice, this verse supports careful adherence to prescribed ingredients and proportions, ideally under guidance of a competent priest and local dharma tradition.