Shloka 29
Snāna-Śauca Krama: Varuṇa–Āpaḥ Mantras, Aghamarṣaṇa, Sūrya-Upasthāna, and Sarva-Tarpaṇa
आपो मा तस्मादेनसः पावमानश्च मुञ्चतु इविष्मतो विमा आपोहविष्मान् आविरासति / हविष्मान् देव असुरो हविष्मान् अस्तु सूर्यः / देवीरापो अपा पत्न्या यश्च ऊर्मिर्हविष्यः इन्द्रियवान्मादित्यन्तनः तं देवेभ्यो देवता दाभुशुक्रलेभ्यस्तेषां भागकर्षिवसिसमुद्रस्य दक्षिण्याग्रयासिमेनापोग्रर्भिरश्मतमोधोः / आपो देवी मधुमतीरगृह्णन्तु ह्यन्नती राजस्वतिलाः / याभिर्मित्रावरुणस्य सिञ्चयाभिरिन्द्रमनयत्यन्न वाती वद्रुपदां शन्नो देवी अपामसृग्द्वयसंसूर्ये सन्तं समाहितं अपांरसस्य यो रस्य यो गृह्णास्युत्तमम् / आपो देवीरुपसूर्य मधुमतीवयस्याय प्रजाभ्यः तासा मास्थानात्वर्जिहतामोषधयः सपिप्पलाः / पुनन्तु मा पितरः सौम्यासः पुनन्त्वनापि पिता सहसाः पवित्रेण गतायुषा / पुनन्तु मा पितामहाः पुनन्तु प्रपितामहाः / पवित्रेण गतायुषा विश्वमायुर्व्यश्रवैः / अग्न आयूंषि परसत्माचरोर्जमिषञ्च त्वचे वावस्वत्वच्छूनाम् / पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनसा धियः / पुनन्तु विश्वा भूतानि जातवेदः ! पुनीहि मा / पवित्रेण पुनीहि मा शुक्रेण देव दीद्यत् / अग्ने क्रत्वा क्रतूंरनु / यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा ब्रह्मा तेन पुनातु मा / पवमानः सुवर्जनः / पवित्रेण विचर्षणिः / यः पोता स पुनातु मा / उभाभ्यां देव सवितः / पवित्रेण सवेन च / इदं ब्रह्मपुनीमहे / वैश्वदेवीः पुनती देव्या गृभ्नास्यामिसावक्ष्यस्तान्नोवीत पूज्याः / तयामदन्तः सधमादेषु वयं स्याम पतयो रयीणाम् / चित्प तिर्मा पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः / तस्य ते पवित्रपूतस्य यत्कामः / प्रणितच्छकेयं देवो वाक्पतिर्मा सविता त्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः / तस्य ते पवित्रपते ! पवित्रपूतस्य चत्कामः / पुनस्तच्छकेयं द्युपतिं अयं गौः पृश्रिरक्रमीसदशशतं मातरं पुनः पितरञ्च प्रयस्मः / देवो मा सविता पुनात्वच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः / तस्य ते पवित्रपते पवित्रपूतस्य यत्कामः पुनातच्छकेयम्? / ॐ तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः / दिवीव चक्षुराततम्
āpo mā tasmādenasaḥ pāvamānaśca muñcatu iviṣmato vimā āpohaviṣmān āvirāsati / haviṣmān deva asuro haviṣmān astu sūryaḥ / devīrāpo apā patnyā yaśca ūrmirhaviṣyaḥ indriyavānmādityantanaḥ taṃ devebhyo devatā dābhuśukralebhyasteṣāṃ bhāgakarṣivasisamudrasya dakṣiṇyāgrayāsimenāpograrbhiraśmatamodhoḥ / āpo devī madhumatīragṛhṇantu hyannatī rājasvatilāḥ / yābhirmitrāvaruṇasya siñcayābhirindramanayatyanna vātī vadrupadāṃ śanno devī apāmasṛgdvayasaṃsūrye santaṃ samāhitaṃ apāṃrasasya yo rasya yo gṛhṇāsyuttamam / āpo devīrupasūrya madhumatīvayasyāya prajābhyaḥ tāsā māsthānātvarjihatāmoṣadhayaḥ sapippalāḥ / punantu mā pitaraḥ saumyāsaḥ punantvanāpi pitā sahasāḥ pavitreṇa gatāyuṣā / punantu mā pitāmahāḥ punantu prapitāmahāḥ / pavitreṇa gatāyuṣā viśvamāyurvyaśravaiḥ / agna āyūṃṣi parasatmācarorjamiṣañca tvace vāvasvatvacchūnām / punantu mā devajanāḥ punantu manasā dhiyaḥ / punantu viśvā bhūtāni jātavedaḥ ! punīhi mā / pavitreṇa punīhi mā śukreṇa deva dīdyat / agne kratvā kratūṃranu / yatte pavitramarciṣyagne vitatamantarā brahmā tena punātu mā / pavamānaḥ suvarjanaḥ / pavitreṇa vicarṣaṇiḥ / yaḥ potā sa punātu mā / ubhābhyāṃ deva savitaḥ / pavitreṇa savena ca / idaṃ brahmapunīmahe / vaiśvadevīḥ punatī devyā gṛbhnāsyāmisāvakṣyastānnovīta pūjyāḥ / tayāmadantaḥ sadhamādeṣu vayaṃ syāma patayo rayīṇām / citpa tirmā punātvacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ / tasya te pavitrapūtasya yatkāmaḥ / praṇitacchakeyaṃ devo vākpatirmā savitā tvacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ / tasya te pavitrapate ! pavitrapūtasya catkāmaḥ / punastacchakeyaṃ dyupatiṃ ayaṃ gauḥ pṛśrirakramīsadaśaśataṃ mātaraṃ punaḥ pitarañca prayasmaḥ / devo mā savitā punātvacchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ / tasya te pavitrapate pavitrapūtasya yatkāmaḥ punātacchakeyam? / oṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ / divīva cakṣurātatam
దివ్య ఆపః (జలదేవతలు) మరియు పావమాన ప్రవాహం నన్ను పాపమలినతల నుండి విముక్తి చేయుగాక. హవిష్యవాహకమైన జలాలు ప్రకాశించుగాక; దేవులలో గానీ ప్రతిపక్ష శక్తులలో గానీ లెక్కింపబడినా సూర్యుడు హోమార్పణకు మంగళకరుడగుగాక. ఋతధర్మపు పత్నులైన జలదేవతలారా, హవ్యరూప తరంగంతో కలిసి ఇంద్రియబలాన్ని ప్రసాదించి ఆదిత్యసంతతిని పోషించండి; తేజస్సుగల అజేయ దేవతలు తమ తమ భాగాన్ని నియమించి మమ్మల్ని రక్షించుగాక. మధురమైన, మధువాహినీ, అన్నదాత్రీ, రాజసంపదనిచ్చే జలదేవతలారా, నన్ను గ్రహించి శుద్ధి చేయండి; మిత్ర-వరుణులు తృప్తిచెందే, ఇంద్రుడు బలపడే ఆ జలాలతో మాకు శుభం కలుగుగాక; జలరసం పరమసారం మా అంతరంలో స్థిరపడుగాక. సూర్యసన్నిహిత మధుమయ జలధారలు ప్రజల హితార్థం జీవనదాయినులగుగాక; వాటి స్థానమునుండి పిప్పలంతో కూడిన ఔషధులు ఉద్భవించుగాక. సౌమ్య పితృదేవతలు—తండ్రులు, తాతలు, పరతాతలు—దీర్ఘాయుష్కరమైన పవిత్రంతో నన్ను శుద్ధి చేయుగాక. అగ్నిదేవా, మా ఆయుష్షు, శక్తి, పోషణ పెంపొందించు; దేవగణాలు, మనస్సు, బుద్ధి శుద్ధమగుగాక; సమస్త భూతాలు నన్ను శుద్ధి చేయుగాక. జాతవేదా, ప్రకాశమాన పవిత్రంతో నన్ను శుద్ధి చేయు. అగ్నీ, నీ జ్వాలలో విస్తరించిన పవిత్రంతో బ్రహ్మ నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; పావమానుడు, సుజనోద్ధారకుడు, స్పష్టదర్శి పోతృ నన్ను శుద్ధి చేయుగాక. సవితృదేవా, పవిత్రంతోను దాని ప్రేరణతోను మేము ఈ బ్రహ్మవాణిని శుద్ధి చేసుకొందుము; వైశ్వదేవీ శుద్ధులు పూజ్యములు—వాటి సాంగత్యంలో మేము ఐశ్వర్యాధిపతులమగుదుము. వాక్పతి మరియు సవిత సూర్యకిరణాల నిర్దోష పవిత్రంతో నన్ను శుద్ధి చేయుగాక, పవిత్రశుద్ధుని కోరిక సిద్ధించుగాక; మళ్లీ మళ్లీ సవిత శుద్ధి చేయుగాక, లక్ష్యం నెరవేరుగాక. చివరికి విష్ణువు పరమపదాన్ని మేము సదా దర్శించుదుము; జ్ఞానులు దానిని ఆకాశంలో వ్యాపించిన నేత్రమువలె చూస్తారు।
Lord Vishnu (teaching Garuda; ritual mantras cited as śruti for purification)
Concept: Purification (pavana/pavitra) of body, mind, and intention through Vedic agencies, enabling fulfillment of righteous desire and culminating in contemplation of Viṣṇu’s supreme state.
Vedantic Theme: Antaḥkaraṇa-śuddhi leading to higher darśana; the ‘eye spread in heaven’ suggests all-pervading consciousness and the goal of God-realization.
Application: Use purification mantras (Āpaḥ, Pavamāna, Agni, Savitṛ) with ācāmana/snana; include remembrance of Pitṛs; conclude with ‘tad viṣṇoḥ paramaṃ padam’ as a daily contemplative refrain.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
Type: cosmic/ritual space
Related Themes: Garuda Purana 1.214.31 (Drupadā thrice; Aghamarṣaṇa); Garuda Purana 1.214.32 (standing before Āditya with flowers)
FAQs
This verse treats sacred waters as a direct purifier that loosens enas (sin/defilement) and restores vitality, making it foundational for cleansing before śrāddha, tarpaṇa, and other death-rite observances.
By invoking Pitṛs, Agni, Savitṛ, and Viṣṇu’s supreme abode, it frames purification as preparation for auspicious post-death transition—reducing impurity that obstructs the preta’s onward movement and aligning the rites with divine order.
Use the teaching as a principle: approach ancestral rites, funerary duties, and daily worship with inner and outer cleanliness—remembering that purification is not only bathing, but also clarifying intention, speech, and mind.