Shloka 36

Navavyūha-pūjāvidhi: Bhūta-śuddhi, Nyāsa, Yogapīṭha, Maṇḍala-racanā, Mudrā-prayoga

Devanagari script

प्रणवस्तत्सदित्येतद् हुं क्षैं भूरिति मन्त्रकाः / नारायणस्तथा ब्रह्मा विष्णुः सिंहो वराहराट्

Transliteration

praṇavastatsadityetad huṃ kṣaiṃ bhūriti mantrakāḥ / nārāyaṇastathā brahmā viṣṇuḥ siṃho varāharāṭ

Translation

మంత్రరూపాలు—ప్రణవం ‘ఓం’, ‘తత్’, ‘సత్’; అలాగే ‘హుం’, ‘క్షైం’, ‘భూః’। అలాగే ఆహ్వాననామాలుగా నారాయణుడు, బ్రహ్మ, విష్ణువు, సింహుడు (నృసింహుడు), వరాహరాటు (వరాహుడు) అని చెప్పబడును।

Word by Word

• प्रणवः: Praṇava (Oṃ)
• प्रणवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रणव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सत्: being/truth
• सत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha/Quotation marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• हुम्: huṃ
• हुम्: Sambandha (मन्त्रांश)
• Type: Indeclinable
• Root: हुम् (अव्यय/बीजाक्षर)
• Form: बीजमन्त्र-अव्यय (mantric syllable)

• क्षैम्: kṣaiṃ
• क्षैम्: Sambandha (मन्त्रांश)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षैम् (अव्यय/बीजाक्षर)
• Form: बीजमन्त्र-अव्यय (mantric syllable)

• भूः: bhūḥ (earth; vyāhṛti)
• भूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूः (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (व्याहृति)

• इति: thus
• इति: Sambandha/Quotation marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• मन्त्रकाः: mantras/formulas
• मन्त्रकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नारायणः: Nārāyaṇa
• नारायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise/also
• तथा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: ‘likewise/also’)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (प्रातिपदिक: ब्रह्मन्; रूप: ब्रह्मा)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सिंहः: Siṃha (lion)
• सिंहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वराहराट्: Varāharāṭ (Boar-king)
• वराहराट्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वराह + राट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वराहस्य राट् = king of the boar/Boar-king)

Speaker

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda)

Philosophical Teaching

Concept: Divinity is approached through mantra (praṇava, bīja) and through names/avatāras; sound and form are complementary gateways.

Vedantic Theme: Śabda as upāya: nāma-rūpa as valid supports for meditation on Brahman/Īśvara.

Application: Japa of Oṁ with ‘tat-sat’ as purifying framing; invoke Nārāyaṇa/Viṣṇu and protective avatāras (Nṛsiṁha, Varāha) for steadiness and fearlessness.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.11.38-39 (bīja-to-deity/weapon mappings); Garuda Purana 1.11.37 (color designations)

Characters & Entities

• Narayana
• Brahma
• Vishnu
• Nrisimha
• Varaha
• Pranava (Om)

FAQs

What is the importance of divine names and bīja mantras in the Garuda Purana?

This verse groups sacred utterances (Oṁ, ‘tat’, ‘sat’, and bījas like huṁ, kṣaiṁ) with Viṣṇu’s names/forms, indicating that remembrance and mantra-invocation are recognized means of sanctification and spiritual protection.

How does this verse explain the path of the soul?

By emphasizing mantra and Viṣṇu-invocation, it points to spiritual support for the jīva: purity of mind, fearlessness, and steadiness through remembrance of the Supreme—foundational for safe passage and higher destiny in Garuda Purana teachings.

Practical application of this wisdom today?

Regular japa of Oṁ (and reverent remembrance of Nārāyaṇa/Viṣṇu and protective forms like Nṛsiṁha and Varāha) can be adopted as a daily discipline for clarity, devotion, and inner protection.