Adhyaya 6

Verse 1

भुवनकोशवर्णनेऽरुणोदादिनदीनां निसर्गस्थानवर्णनम् श्रीनारायण उवाच अरुणोदा नदी या तु मया प्रोक्ता च नारद । मन्दरान्निपतन्ती सा पूर्वेणेलावृतं प्लवेत्

భువనకోశ వర్ణనలో అరుణోద మొదలైన నదుల స్థానములను తెలుపుతూ శ్రీ నారాయణుడు ఇట్లు పలికెను: ఓ నారదా! నేను నీకు తెలిపిన అరుణోద నది మందర పర్వతము నుండి జారి ఇలావృత వర్షమునకు తూర్పున ప్రవహించును.

Verse 2

यज्जोषणाद्‍भवान्याश्चानुचरीणां स्त्रियामपि । यक्षगन्धर्वपत्‍नीनां देहगन्धवहोऽनिलः

ఆ జలమును సేవించుట వలన భవాని దేవి, ఆమె అనుచరులు మరియు యక్ష గంధర్వ పత్నుల శరీరములు సుగంధభరితమగును, ఆ గాలి వారి శరీర సౌరభమును మోసుకొని వెళ్ళును.

Verse 3

वासयत्यभितो भूमिं दशयोजनसंख्यया । एवं जम्बूफलानां च तुङ्गदेशनिपातनात्

ఇది చుట్టుపక్కల పది యోజనాల భూమిని సుగంధభరితం చేస్తుంది. అదేవిధంగా ఉన్నత ప్రదేశాల నుండి పడే జంబూ ఫలాల నుండి...

Verse 4

विशीर्यतामनस्थीनां कुञ्जराङ्गप्रमाणिनाम् । रसेन च नदी जम्बूनाम्नी मेर्वाख्यमन्दरात्

గింజలు లేనివి మరియు ఏనుగుల శరీరమంత పెద్దవైన ఆ పండ్లు పగిలి, వాటి రసంతో జంబూ అనే నది మేరు పర్వతములోని మందరము నుండి ప్రవహిస్తుంది.

Verse 5

पतन्ती भूमिभागे च दक्षिणेलावृतं गता । देवी जम्बूफलास्वादतुष्टा जम्ब्वादिनी स्मृता

భూమిపై పడి, ఇది ఇలావృత వర్షము యొక్క దక్షిణ భాగానికి వెళుతుంది. జంబూ ఫలాల రుచితో సంతోషించిన దేవి 'జంబ్వాదిని' గా స్మరించబడుతుంది.

Verse 6

तत्रत्यानां च लोकानां देवनागर्षिरक्षसाम् । पूजनीयपदा मान्या सर्वभूतदयाकरी

అక్కడ నివసించే దేవతలు, నాగులు, ఋషులు మరియు రాక్షసులచే ఆమె పాదాలు పూజింపబడతాయి. ఆమె గౌరవనీయురాలు మరియు సర్వ ప్రాణులపై దయ చూపేది.

Verse 7

पावनी पापिनां रोगनाशिनी स्मरतामपि । कीर्तिता विघ्नसंहर्त्री माननीया दिवौकसाम्

ఆమె పాపులను పవిత్రం చేసేది, స్మరించినంతనే రోగాలను నశింపజేసేది, విఘ్నాలను సంహరించేది మరియు దేవతలచే గౌరవింపబడేది.

Verse 8

कोकिलाक्षी कामकला करुणा कामपूजिता । कठोरविग्रहा धन्या नाकिमान्या गभस्तिनी

ఆమె కోకిలాక్షి, కామకళ, కరుణ, కామపూజిత, కఠోరవిగ్రహ, ధన్య, నాకిమాన్య మరియు గభస్తిని అనే పేర్లతో పిలువబడుతుంది.

Verse 9

एभिर्नामपदैः कामं जपनीया सदा नृणाम् । जम्बूनदीरोधसोर्या मृत्तिकातीरवर्तिनी

మనుషులు తమ కోరికల నెరవేర్చుటకై ఎల్లప్పుడూ ఈ నామాలను జపించాలి. జంబూ నది తీరంలో ఉన్న మట్టి...

Verse 10

जम्बूरसेनानुविद्ध्यमाना वाय्वर्कयोगतः । विद्याधरामरस्त्रीणां भूषणं विविधं महत्

అది జంబూ రసంతో తడిసి, గాలి మరియు సూర్యుని సంయోగం వల్ల విద్యాధర మరియు దేవతా స్త్రీల వివిధ గొప్ప ఆభరణాలుగా మారుతుంది.

Verse 11

जाम्बूनदं सुवर्णं च प्रोक्तं देवविनिर्मितम् । यत्सुवर्णं च विबुधा योषिद्‌‍भिः कामुकाः सदा

దీనిని దేవతలచే నిర్మించబడిన 'జాంబూనదము' అనే బంగారము అంటారు. ఈ బంగారాన్ని దేవతలు మరియు వారి కాముక స్త్రీలు ఎల్లప్పుడూ...

Verse 12

मुकुटं कटिसूत्रं च केयूरादीन्प्रकुर्वते । महाकदम्बः सम्प्रोक्तः सुपार्श्वगिरिसंस्थितः

కిరీటము, మొలత్రాడు మరియు భుజకీర్తులు మొదలైనవి తయారు చేసుకుంటారు. సుపార్శ్వ పర్వతంపై ఒక మహా కదంబ వృక్షం ఉందని చెప్పబడింది.

Verse 13

तस्य कोटरदेशेभ्यः पञ्च धाराश्च याः स्मृताः । सुपार्श्वगिरिमूर्ध्नीह पतन्त्येता भुवं गताः

ఆ కదంబ వృక్షపు తొర్రల నుండి ఐదు ధారలు ప్రవహిస్తాయి. అవి సుపార్శ్వ పర్వత శిఖరం నుండి భూమికి చేరుతాయి.

Verse 14

मधुधाराः पञ्च तास्तु पश्चिमेलावृतं प्लुताः । याश्चोपभुज्यमानानां देवानां मुखगन्धभृत्

ఆ ఐదు మధు ధారలు పశ్చిమ ఇలావృత వర్షంలో ప్రవహిస్తాయి. దేవతలు వాటిని సేవించినప్పుడు వారి ముఖాలు సుగంధభరితమవుతాయి.

Verse 15

वायुः समन्ततोऽगच्छञ्छतयोजनवासनः । धारेश्वरी महादेवी भक्तानां कार्यकारिणी

వాటి నుండి వీచే గాలి వంద యోజనాల వరకు సుగంధాన్ని వ్యాపింపజేస్తుంది. మహాదేవి ధారేశ్వరి భక్తుల కార్యాలను నెరవేరుస్తుంది.

Verse 16

देवपूज्या महोत्साहा कालरूपा महानना । वसते कर्मफलदा कान्तारग्रहणेश्वरी

ఆమె దేవపూజ్యురాలు, మహోత్సాహవంతురాలు, కాలరూపిణి మరియు విశాలమైన ముఖము కలది. కర్మఫల ప్రదాతగా, దుర్గమారణ్యాలకు అధీశ్వరిగా ఆమె నివసిస్తుంది.

Verse 17

करालदेहा कालाङ्गी कामकोटिप्रवर्तिनी । इत्येतैर्नामभिः पूज्या देवी सर्वसुरेश्वरी

ఆమె కరాళదేహ, కాలాంగి మరియు కామకోటిప్రవర్తిని. ఈ నామాలతో పూజింపబడే ఆ దేవి సర్వదేవతలకు అధీశ్వరి.

Verse 18

एवं कुमुदरूढो यो नाम्ना शतबलो वटः । तत्स्कन्धेभ्योऽधोमुखाश्च नदाः कुमुदमूर्धतः

అదేవిధంగా కుముద పర్వతంపై శతబలమనే మర్రిచెట్టు ఉంది. దాని కొమ్మల నుండి నదులు కుముద శిఖరం నుండి క్రిందికి ప్రవహిస్తాయి.

Verse 19

पयोदधिमधुघृतगुडान्नाद्यम्बरादिभिः । शय्यासनाद्याभरणैः सर्वे कामदुघाश्च ते

పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, బెల్లం, అన్నం, వస్త్రాలు, శయ్యలు, ఆసనాలు మరియు ఆభరణాలను ప్రసాదించే ఆ నదులు కామధేనువు వలె కోరికలన్నింటినీ తీరుస్తాయి.

Verse 20

उत्तरेणेलावृतं ते प्लावयन्ति समन्ततः । मीनाक्षी तत्तले देवी देवासुरनिषेविता

అవి ఉత్తర ఇలావృత వర్షాన్ని అంతటా తడుపుతాయి. వాటి అడుగున దేవాసురులచే సేవించబడే మీనాక్షి దేవి నివసిస్తుంది.

Verse 21

नीलाम्बरा रौद्रमुखी नीलालकयुता च सा । नाकिनां देवसंघानां फलदा वरदा च सा

ఆమె నీలాంబరి, రౌద్రముఖి మరియు నల్లని ముంగురులు కలది. దేవతలకు మరియు స్వర్గవాసులకు ఆమె ఫలప్రదాత మరియు వరదాయిని.

Verse 22

अतिमान्यातिपूज्या च मत्तमातङ्गगामिनी । मदनोन्मादिनी मानप्रिया मानप्रियान्तरा

ఆమె అత్యంత గౌరవనీయురాలు, పూజ్యురాలు మరియు మత్తగజ గమనము కలది. మన్మథుడిని ఉన్మత్తుడిని చేసేది, గౌరవప్రియ మరియు గౌరవప్రియుల అంతరాత్మ.

Verse 23

मारवेगधरा मारपूजिता मारमादिनी । मयूरवरशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभूः

ఆమె మన్మథుని వేగాన్ని ధరించేది, మన్మథునిచే పూజించబడేది మరియు మన్మథుని అలరించేది. నెమలి వంటి శోభ గల ఆమె కార్తికేయుని తల్లి.

Verse 24

एभिर्नामपदैर्वन्द्या देवी सा मीनलोचना । जपतां स्मरतां मानदात्री चेश्वरसङ्‌गिनी

ఈ నామములతో ఆ మీనాక్షి దేవి వందనీయురాలు. జపించేవారికి, స్మరించేవారికి ఆమె గౌరవాన్ని ప్రసాదిస్తుంది మరియు ఆమె శివుని అర్ధాంగి.

Verse 25

तेषां नदानां पानीयपानानुगतचेतसाम् । प्रजानां न कदाचित्स्याद्वलीपलितलक्षणम्

ఆ నదుల నీటిని త్రాగే భక్తులకు ముడతలు పడటం లేదా జుట్టు నెరవడం వంటి లక్షణాలు ఎన్నడూ కలగవు.

Verse 26

क्लमस्वेदादिदौर्गन्ध्यं जरामयमृतिभ्रमाः । शीतोष्णवातवैवर्ण्यमुखोपप्लवसंचयाः

అలసట, చెమట, దుర్వాసన, ముసలితనం, వ్యాధి, మరణం, భ్రమ, చలి, వేడి, వాయు వికారాలు, చర్మం రంగు మారడం మరియు ముఖ వ్యాధులు...

Verse 27

नापदश्चैव जायन्ते यावज्जीवं सुखं भवेत् । नैरन्तर्येण तत्स्याद्वै सुखं निरतिशायकम्

...మరియు ఆపదలు కలగవు. వారు జీవించినంత కాలం నిరంతరమైన, సాటిలేని పరమ సుఖాన్ని పొందుతారు.

Verse 28

तत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सन्निवेशं च तद्‌गिरेः । सुवर्णमयनाम्नो वै सुमेरोः पर्वताः पृथक्

ఆ తరువాత, నేను ఆ పర్వత అమరికను వివరిస్తాను. బంగారు సుమేరు పర్వతం చుట్టూ ఉన్న పర్వతాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి.

Verse 29

गिरयो विंशतिपराः कर्णिकाया इवेह ते । केसरीभूय सर्वेऽपि मेरोर्मूलविभागके

మేరు పర్వత పాదభాగంలో ఇరవై శ్రేష్ఠమైన పర్వతాలు ఉన్నాయి, అవి పద్మము యొక్క కేసరాల వలె అమర్చబడి ఉన్నాయి.

Verse 30

परितश्चोपक्लृप्तास्ते तेषां नामानि शृण्वतः । कुरङ्गः कुरगश्चैव कुसुम्भोऽथो विकङ्कतः

అవి చుట్టూ అమర్చబడి ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు వినండి: కురంగ, కురగ, కుసుంభ మరియు వికంకత...

Verse 31

त्रिकूटः शिशिरश्चैव पतङ्गो रुचकस्तथा । निषधश्च शिनीवासः कपिलः शङ्ख एव च

...త్రికూట, శిశిర, పతంగ, రుచక, నిషధ, శినీవాస, కపిల మరియు శంఖ...

Verse 32

वैदूर्यश्चारुधिश्चैव हंसो ऋषभ एव च । नागः कालञ्जरश्चैव नारदश्चेति विंशतिः

...వైడూర్య, చారుధి, హంస, వృషభ, నాగ, కాలంజర మరియు నారద—ఇవి ఆ ఇరవై పర్వతాలు.

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायामष्टमस्कन्धे भुवनकोशवर्णनेऽरुणोदादिनदीनां निसर्गस्थानवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ఈ విధంగా పదునెనిమిది వేల శ్లోకములతో కూడిన శ్రీమద్దేవీభాగవత మహాపురాణములోని ఎనిమిదవ స్కంధమునందు భువనకోశ వర్ణనలో అరుణోదాది నదుల జన్మస్థాన వర్ణనము అను ఆరవ అధ్యాయము సమాప్తము.