Adhyaya 8

Verse 1

रुरुचरित्रवर्णनम् सूत उवाच ततो दिने तृतीये च धृतराष्ट्रः स भूपतिः । दावाग्निना वने दग्धः सभार्यः कुन्तिसंयुतः

రురు చరిత్ర వర్ణన. సూతుడు పలికెను: ఆ తరువాత మూడవ రోజున, ధృతరాష్ట్ర మహారాజు తన భార్య మరియు కుంతీదేవితో కలిసి అడవిలో దావాగ్నిలో దగ్ధమయ్యారు.

Verse 2

सञ्जयस्तीर्थयात्रायां गतस्त्यक्त्वा महीपतिम् । श्रुत्वा युधिष्ठिरो राजा नारदाद्दुःखमाप्तवान्

సంజయుడు రాజును విడిచి తీర్థయాత్రకు వెళ్ళాడు. నారద మహర్షి ద్వారా ఈ విషాద వార్తను విన్న ధర్మరాజు అమితమైన దుఃఖానికి లోనయ్యాడు.

Verse 3

षट्‌त्रिंशेऽथ गते वर्षे कौरवाणां क्षयात्पुनः । प्रभासे यादवाः सर्वे विप्रशापात्क्षयं गताः

కౌరవుల వినాశనం జరిగిన ముప్పై ఆరు సంవత్సరాల తరువాత, బ్రాహ్మణ శాపం కారణంగా ప్రభాస తీర్థంలో యాదవులందరూ నశించారు.

Verse 4

ते पीत्वा मदिरां मत्ताः कृत्वा युद्धं परस्परम् । क्षयं प्राप्ता महात्मानः पश्यतो रामकृष्णयोः

మద్యం సేవించి మత్తులో ఉన్న ఆ మహాత్ములు పరస్పరం యుద్ధం చేసుకుని, బలరామకృష్ణులు చూస్తుండగానే వినాశనం చెందారు.

Verse 5

देहं तत्याज रामस्तु कृष्णः कमललोचनः । व्याधबाणहतः शापं पालयन्भगवान्हरिः

బలరాముడు దేహాన్ని త్యజించాడు, కమలాల వంటి కన్నులు గల భగవంతుడైన శ్రీహరి (కృష్ణుడు) శాపాన్ని పాటిస్తూ వేటగాడి బాణం తగిలి తన దేహాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

Verse 6

वसुदेवस्तु तच्छ्रुत्वा देहत्यागं हरेरथ । जहौ प्राणाञ्छुचीन्कृत्वा चित्ते श्रीभुवनेश्वरीम्

శ్రీహరి దేహత్యాగం గురించి విన్న వసుదేవుడు, తనను తాను పవిత్రం చేసుకుని, హృదయంలో శ్రీ భువనేశ్వరీ దేవిని ధ్యానిస్తూ ప్రాణాలను విడిచాడు.

Verse 7

अर्जुनस्तु ततो गत्वा प्रभासे चातिदुःखितः । संस्कारं तत्र सर्वेषां यथायोग्यं चकार ह

అప్పుడు అర్జునుడు మిక్కిలి దుఃఖిస్తూ ప్రభాస తీర్థానికి వెళ్లి, అక్కడ వారందరికీ యథావిధిగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు.

Verse 8

समीक्ष्याथ हरेर्देहं कृत्वा काष्ठस्य सञ्चयम् । अष्टाभिः सह पत्‍नीभिर्दाहयामास पार्थिवः

శ్రీహరి దేహాన్ని చూసిన అర్జునుడు, కట్టెలను పోగుచేసి, ఆయన ఎనిమిది మంది భార్యలతో కలిసి దహన సంస్కారాలు చేశాడు.

Verse 9

देहं रामस्य रेवत्या सह दग्ध्वा विभावसौ । अर्जुनो द्वारकामेत्य पुरान्निष्क्रामयज्जनम्

బలరాముని దేహాన్ని రేవతీదేవితో కలిసి అగ్నిలో దహనం చేసిన తరువాత, అర్జునుడు ద్వారకకు వచ్చి అక్కడి ప్రజలను నగరం నుండి బయటకు పంపాడు.

Verse 10

पुरी सा वासुदेवस्य प्लावितोदधिना ततः । अर्जुनः सर्वलोकान्वै गृहीत्वा निर्गतस्तदा

ఆ తరువాత వాసుదేవుని (కృష్ణుని) నగరం సముద్రంలో మునిగిపోయింది. అర్జునుడు ప్రజలందరినీ వెంటబెట్టుకుని అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు.

Verse 11

कृष्णपत्‍न्यस्तदा मार्गे चौराभीरैश्च लुण्ठिता । धनं सर्वं गृहीतं च निस्तेजश्चार्जुनोऽभवत्

మార్గంలో కృష్ణుని భార్యలను ఆభీర దొంగలు దోచుకున్నారు; సంపద అంతా అపహరించబడింది మరియు అర్జునుడు తేజస్సు కోల్పోయాడు.

Verse 12

इन्द्रप्रस्थे समागत्य वज्रो राजा कृतस्तदा । अनिरुद्धसुतो नाम्ना पार्थेनामिततेजसा

ఇంద్రప్రస్థానికి చేరుకుని, అమిత తేజస్వి అయిన పార్థుడు అనిరుద్ధుని కుమారుడైన వజ్రుడిని రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడిని చేశాడు.

Verse 13

व्यासाय कथितं दुःखं तेनोक्तोऽसौ महारथः । पुनर्यदा हरिस्त्वञ्च भवितासि महामते

అతడు తన దుఃఖాన్ని వ్యాసునికి వివరించాడు. ఆ మహర్షి ఆ మహారథునితో ఇలా అన్నాడు, 'ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా, ఎప్పుడైతే హరి మరియు నీవు మళ్ళీ అవతరిస్తారో...'

Verse 14

तदा तेजस्तवात्युग्रं भविष्यति पुनर्युगे । तच्छ्रुत्वा वचनं पार्थो गत्वा नागपुरेऽर्जुनः

'...అప్పుడు ఆ యుగంలో నీ ఉగ్రమైన తేజస్సు మళ్ళీ నీకు లభిస్తుంది.' ఆ మాటలు విని పార్థుడైన అర్జునుడు నాగపురానికి (హస్తినాపురానికి) వెళ్ళాడు.

Verse 15

दुःखितो धर्मराजानं वृत्तान्तं सर्वमब्रवीत् । देहत्यागं हरेः श्रुत्वा यादवानां क्षयं तथा

దుఃఖితుడై అతడు ధర్మరాజుకు జరిగినదంతా వివరించాడు. శ్రీహరి దేహత్యాగం మరియు యాదవుల వినాశనం గురించి విని...

Verse 16

गमनाय मतिं चक्रे राजा हैमाचलं प्रति । षट्‌त्रिंशद्वार्षिकं राज्ये स्थापयित्वोत्तरासुतम्

...రాజు ఉత్తర కుమారుడైన పరీక్షిత్తును ముప్పై ఆరు ఏళ్ళ వయసులో రాజ్యంలో ప్రతిష్ఠించి, హిమాలయాలకు వెళ్ళాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.

Verse 17

निर्जगाम वनं राजा द्रौपद्या भ्रातृभिः सह । षट्‌त्रिंशच्चैव वर्षाणि कृत्वा राज्यं गजाह्वये

హస్తినాపురంలో ముప్పై ఆరు ఏళ్ళ పాటు రాజ్యపాలన చేసిన తర్వాత, రాజు ద్రౌపది మరియు సోదరులతో కలిసి వనానికి బయలుదేరాడు.

Verse 18

गत्वा हिमाचले षट् ते जहुः प्राणान्पृथासुताः । परीक्षिदपि राजर्षिः प्रजाः सर्वाः सुधार्मिकः

హిమాలయాలకు వెళ్ళి ఆ ఆరుగురు ప్రాణాలు విడిచారు. ఇక్కడ పరమ ధార్మికుడైన రాజర్షి పరీక్షిత్తు...

Verse 19

अपालयच्च राजेन्द्रः षष्टिवर्षाण्यतन्द्रितः । बभूव मृगयाशीलो जगाम च वनं महत्

...అరవై ఏళ్ళ పాటు ప్రజలను పాలించాడు. అతడు వేటపై ఆసక్తి పెంచుకుని ఒకసారి దట్టమైన అడవికి వెళ్ళాడు.

Verse 20

विद्धं मृगं विचिन्वानो मध्याह्ने भूपतिः स्वयम् । तृषितश्च परिश्रान्तः क्षुधितश्चोत्तरासुतः

మధ్యాహ్న సమయంలో గాయపడిన జింకను వెతుకుతూ, రాజు స్వయంగా దప్పికతో, అలసటతో మరియు ఆకలితో అలమటించాడు.

Verse 21

राजा घर्मेण सन्तप्तो ददर्श मुनिमन्तिके । ध्याने स्थितं मुनिं राजा जलं पप्रच्छ चातुरः

ఎండకు అలసిపోయిన రాజు సమీపంలో ఒక మునిని చూశాడు. ధ్యానంలో ఉన్న ఆ మునిని దప్పికతో ఉన్న రాజు నీరు అడిగాడు.

Verse 22

नोवाच किञ्चिन्मौनस्थश्चुकोप नृपतिस्तदा । मृतं सर्पं तदादाय धनुष्कोट्या तृषातुरः

మౌనంగా ఉన్న ముని ఏమీ చెప్పలేదు, దాంతో రాజు కోపగించుకున్నాడు. దప్పికతో ఉన్న రాజు తన వింటి కొనతో ఒక చచ్చిన పామును ఎత్తాడు.

Verse 23

कलिनाविष्टचित्तस्तु कण्ठे तस्य न्यवेशयत् । आरोपिते तथा सर्पे नोवाच मुनिसत्तमः

కలి ప్రభావంతో బుద్ధి మారిన రాజు ఆ పామును ముని మెడలో వేశాడు. మెడలో పాము వేసినా ఆ శ్రేష్ఠుడైన ముని ఏమీ అనలేదు.

Verse 24

न चचाल समाधिस्थो राजापि स्वगृहं गतः । तस्य पुत्रोऽतितेजस्वी गविजातो महातपाः

సమాధిలో ఉన్న ముని ఏమాత్రం కదలలేదు, రాజు కూడా తన ఇంటికి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ ముని యొక్క అత్యంత తేజస్వి అయిన కుమారుడు, ఆవు నుండి జన్మించినవాడు మరియు గొప్ప తపస్వి...

Verse 25

महाशक्तोऽथ शुश्राव क्रीडमानो वनान्तिके । मित्राण्याहुश्च तत्पुत्रं पितुः कण्ठे तवाधुना

...ఆ మహాశక్తివంతుడు అడవి సమీపంలో ఆడుకుంటున్నప్పుడు ఈ వార్త విన్నాడు. స్నేహితులు ఆ కుమారుడితో ఇలా అన్నారు, 'ఇప్పుడు నీ తండ్రి మెడలో...

Verse 26

लम्भितोऽस्ति मृतः सर्पः केनापीति मुनीश्वर । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपातिशयं तदा

...ఎవరో ఒక చచ్చిన పామును వేశారు, ఓ మునీశ్వర!' వారి మాటలు విని అతను అప్పుడు మిక్కిలి కోపగించుకున్నాడు.

Verse 27

शशाप नृपतिं क्रुद्धो गृहीत्वाशु करे जलम् । पितुः कण्ठेऽद्य मे येन विनिक्षिप्तो मृतोरगः

కోపంతో అతను వెంటనే చేతిలోకి నీరు తీసుకుని రాజును శపించాడు: 'ఎవరైతే ఈరోజు నా తండ్రి మెడలో చచ్చిన పామును వేశారో...

Verse 28

तक्षकः सप्तरात्रेण तं दशेत्पापपूरुषम् । मुनेः शिष्योऽथ राजानं समुपेत्य गृहे स्थितम्

...ఏడు రాత్రుల లోపు తక్షకుడు ఆ పాపాత్ముడిని కరచుగాక.' అప్పుడు ముని శిష్యుడు ఒకరు రాజభవనంలో ఉన్న రాజు వద్దకు వచ్చి...

Verse 29

शापं निवेदयामास मुनिपुत्रेण चार्पितम् । अभिमन्युसुतः श्रुत्वा शापं दत्तं द्विजेन वै

...ముని కుమారుడు ఇచ్చిన శాపం గురించి తెలిపాడు. బ్రాహ్మణుడు ఇచ్చిన శాపం గురించి విని అభిమన్యుడి కుమారుడు (పరీక్షిత్తు)...

Verse 30

अनिवार्यं च विज्ञाय मन्त्रिवृद्धानुवाच ह । शप्तोऽहं द्विजरूपेण मम द्वेषादसंशयम्

...అది తప్పనిసరి అని తెలుసుకుని వృద్ధ మంత్రులతో ఇలా అన్నాడు: 'నిశ్చయంగా నా తప్పు వల్ల బ్రాహ్మణుడి ద్వారా నేను శపించబడ్డాను.'

Verse 31

किं विधेयं मयामात्या उपायश्चिन्त्यतामिह । मृत्युः किलानिवार्योऽसौ वदन्ति वेदवादिनः

ఓ మంత్రులారా! నేను ఏమి చేయాలి? ఇక్కడ ఒక ఉపాయాన్ని ఆలోచించండి. వేదవేత్తలు మృత్యువు అనివార్యమని చెబుతారు.

Verse 32

यत्‍नस्तथापि शास्त्रोक्तः कर्तव्यः सर्वथा बुधैः । उपायवादिनः केचित्प्रवदन्ति मनीषिणः

అయినప్పటికీ, బుద్ధిమంతులు శాస్త్రోక్తమైన ప్రయత్నాలను తప్పక చేయాలి. ఉపాయాలను సూచించే కొందరు మనీషులు ఇలా అంటారు...

Verse 33

विज्ञोपायेन सिध्यन्ति कार्याणि नेतरस्य च । मणिमन्त्रौषधीनां वै प्रभावाः खलु दुर्विदः

విజ్ఞులైన వారు చేసే ఉపాయాల వల్లనే కార్యాలు సిద్ధిస్తాయి, ఇతరత్రా కాదు. మణి, మంత్ర, ఔషధాల ప్రభావాలు నిజంగా గ్రహించడం కష్టం.

Verse 34

न भवेदिति किं तैस्तु मणिमद्‌भिः सुसाधितैः । सर्पदष्टा पुरा भार्या मुनेः सञ्जीविता मृता

చక్కగా సాధించిన మణిమంత్రాల ద్వారా ఏది సాధ్యం కాదు? పూర్వం పాము కాటుతో మరణించిన ఒక ముని భార్యను తిరిగి బతికించారు.

Verse 35

दत्त्वार्धमायुषस्तेन मुनिना सा वराप्सराः । भवितव्ये न विश्वासः कर्तव्यः सर्वथा बुधैः

ఆ ముని తన ఆయువులో సగభాగాన్ని ఇచ్చి ఆ శ్రేష్ఠమైన అప్సరసను బతికించాడు. కాబట్టి బుద్ధిమంతులు కేవలం విధిపైనే పూర్తి విశ్వాసం ఉంచకూడదు.

Verse 36

प्रत्यक्षं तत्र दृष्टान्तं पश्यन्तु सचिवाः किल । दिवि कोऽपि पृथिव्यां वा दृश्यते पुरुषः क्वचित्

మంత్రులారా! ఈ విషయంలో ప్రత్యక్ష ఉదాహరణను చూడండి. స్వర్గంలో గానీ, భూమిపై గానీ ఎక్కడైనా ఏ పురుషుడైనా కనిపిస్తాడా...

Verse 37

दैवे मतिं समाधाय यस्तिष्ठेत्तु निरुद्यमः । विरक्तस्तु यतिर्भूत्वा भिक्षार्थं याति सर्वथा

...ఎవరైతే కేవలం విధిపైనే మనసు నిలిపి ప్రయత్నం లేకుండా ఉంటారో? పూర్తిగా విరక్తుడైన సన్యాసి కూడా భిక్ష కోసం తప్పక వెళ్తాడు.

Verse 38

गृहस्थानां गृहे काममाहूतो वाथवान्यथा । यदृच्छयोपपन्नं च क्षिप्तं केनापि वा मुखे

గృహస్థుల ఇంటికి ఆహ్వానించబడినా లేకపోయినా, లేదా యాదృచ్ఛికంగా ఆహారం లభించినా, లేదా ఎవరైనా నేరుగా నోటిలో వేసినా...

Verse 39

उद्यमेन विना चास्यादुदरे संविशेत्कथम् । प्रयत्‍नश्चोद्यमे कार्यो यदा सिद्धिं न याति चेत्

...మింగే ప్రయత్నం లేకుండా అది కడుపులోకి ఎలా వెళ్తుంది? ఏ పనిలోనైనా ప్రయత్నం తప్పక చేయాలి; ఒకవేళ అప్పటికీ సిద్ధి లభించకపోతే...

Verse 40

तदा दैवं स्थितं चेति चित्तमालम्बयेद्‌बुधः । मन्त्रिण ऊचुः को मुनिर्येन दत्त्वार्धमायुषो जीविता प्रिया

...అప్పుడు బుద్ధిమంతుడు 'విధి ఇలా ఉంది' అని మనసును సమాధానపరచుకోవాలి. మంత్రులు అడిగారు- 'తన ఆయువులో సగభాగాన్ని ఇచ్చి తన ప్రియురాలిని బతికించిన ఆ ముని ఎవరు?'

Verse 41

कथं मृता महाराज तन्नो ब्रूहि सविस्तरम् । राजोवाच भृगोर्भार्या वरारोहा पुलोमा नाम सुन्दरी

ఓ మహారాజా! ఆమె ఎలా మరణించిందో మాకు వివరంగా చెప్పండి. రాజు ఇలా అన్నాడు- భృగు మహర్షి యొక్క సుందరమైన మరియు శ్రేష్ఠమైన భార్య పేరు పులోమ.

Verse 42

तस्यां तु च्यवनो नाम मुनिर्जातोऽतिविश्रुतः । च्यवनस्य च शर्यातेः सुकन्या नाम सुन्दरी

ఆమెకు అత్యంత ప్రసిద్ధుడైన చ్యవన మహర్షి జన్మించారు. చ్యవనుడి భార్య శర్యాతి మహారాజు కుమార్తె అయిన సుందరి సుకన్య.

Verse 43

तस्यां जज्ञे सुतः श्रीमान्प्रमतिर्नाम विश्रुतः । प्रमतेस्तु प्रिया भार्या प्रतापी नाम विश्रुता

సుకన్యకు ప్రమతి అనే శ్రీమంతుడు మరియు ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. ప్రమతి యొక్క ప్రియమైన భార్య ప్రతాపి అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 44

रुरुर्नाम सुतो जातस्तथा परमतापसः । तस्मिंश्च समये कश्चित्स्थूलकेशश्च विश्रुतः

వారికి రూరుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు, అతను గొప్ప తపస్వి. ఆ సమయంలో స్థూలకేశుడు అనే ప్రసిద్ధ ముని ఉండేవారు.

Verse 45

बभूव तपसा युक्तो धर्मात्मा सत्यसम्मतः । एतस्मिन्नन्तरे मान्या मेनका च वराप्सराः

ఆయన తపస్సుతో కూడినవాడు, ధర్మాత్ముడు మరియు సత్యవంతుడు. ఈ సమయంలో గౌరవనీయమైన మరియు శ్రేష్ఠమైన అప్సరస మేనక...

Verse 46

क्रीडां चक्रे नदीतीरे त्रिषु लोकेषु सुन्दरी । गर्भं विश्वावसोः प्राप्य निर्गता वरवर्णिनी

...ముల్లోకాలలో సుందరి అయిన ఆమె నదీతీరంలో క్రీడిస్తోంది. గంధర్వ విశ్వావసువు ద్వారా గర్భం దాల్చి ఆ సుందరి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయింది.

Verse 47

स्थूलकेशाश्रमे गत्वा विससर्ज वराप्सराः । कन्यकां च नदीतीरे त्रिषु लोकेषु सुन्दरीम्

స్థూలకేశుని ఆశ్రమం వద్దకు వెళ్లి ఆ శ్రేష్ఠమైన అప్సరస ముల్లోకాలలో సుందరి అయిన ఆ కన్యను నదీతీరంలో విడిచిపెట్టింది.

Verse 48

दृष्ट्वानाथां तदा कन्यां जग्राह मुनिसत्तमः । पुपोष स्थूलकेशस्तु नाम्ना चक्रे प्रमद्वराम्

ఆ అనాథ కన్యను చూసి మునిశ్రేష్ఠుడైన స్థూలకేశుడు ఆమెను స్వీకరించి, పెంచి పోషించి, ఆమెకు ప్రమద్వర అని నామకరణం చేశాడు.

Verse 49

सा काले यौवनं प्राप्ता सर्वलक्षणसंयुता । रुरुर्दृष्ट्वाथ तां बालां कामबाणार्दितो ह्यभूत्

కాలక్రమేణా ఆమె యవ్వనవతి అయింది మరియు అన్ని శుభ లక్షణాలను కలిగి ఉంది. ఆ బాలికను చూసి రూరుడు మన్మథ బాణాలతో పీడితుడయ్యాడు.

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वितीयस्कन्धे रुरुचरित्रवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

ఈ విధంగా పద్దెనిమిది వేల శ్లోకాలు కలిగిన శ్రీమద్దేవీభాగవత మహాపురాణ సంహితలోని ద్వితీయ స్కంధంలో 'రూరు చరిత్ర వర్ణన' అనే ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.