Adhyaya 4
Skandha 12, Adhyaya 4: The Revelation of Gayatri Hridayam
ఈ అధ్యాయంలో నారద మహర్షి నారాయణుడిని గాయత్రీ హృదయం గురించి అడుగుతారు. దైవాన్ని పూజించాలంటే దైవత్వము పొందాలని నారాయణుడు వివరిస్తాడు. సాధకుడు తన శరీరంలో గాయత్రీ దేవి విరాట్ రూపాన్ని దర్శించే ధ్యాన ప్రక్రియను ఆయన వివరిస్తారు. దీని పఠనం వల్ల సర్వ పాపాలు తొలగి బ్రహ్మలోక ప్రాప్తి కలుగుతుంది.
Shlokas
Verse 1
देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०४ वेदव्यासः ← देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०३ देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०४ वेदव्यासः देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०५ → गायत्रीहृदयम् नारद उवाच भगवन् देवदेवेश भूतभव्यजगत्प्रभो । कवचं च श्रुतं दिव्यं गायत्रीमन्त्रविग्रहम्
నారదుడు పలికెను - ఓ దేవాదిదేవా! ఓ జగత్ప్రభూ! గాయత్రీ మంత్ర స్వరూపమైన ఈ దివ్య కవచమును విన్నాను.
Verse 2
अधुना श्रोतुमिच्छामि गायत्रीहृदयं परम् । यद्धारणाद्भवेत्युण्यं गायत्रीजपतोऽखिलम्
ఇప్పుడు నేను ఆ పరమ గాయత్రీ హృదయమును వినగోరుచున్నాను, దేనిని ధరించుట వల్ల గాయత్రీ జపము యొక్క పూర్తి పుణ్యము లభిస్తుందో.
Verse 3
श्रीनारायण उवाच देव्याश्च हृदयं प्रोक्तं नारदाथर्वणे स्फुटम् । तदेवाहं प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम्
శ్రీనారాయణుడు పలికెను: ఓ నారదా, దేవీ హృదయము అథర్వవేదమునందు స్పష్టముగా చెప్పబడినది. రహస్యములలో పరమ రహస్యమైన దానిని నేను నీకు వివరించెదను.
Verse 4
विराड्रूपां महादेवीं गायत्रीं वेदमातरम् । ध्यात्वा तस्यास्त्वथाङ्गेषु ध्यायेदेताश्च देवताः
వేదమాతయు, విరాట్ స్వరూపిణియునైన మహాదేవి గాయత్రిని ధ్యానించి, ఆపై ఆమె వివిధ అంగములందు ఈ దేవతలను ధ్యానించవలెను.
Verse 5
पिण्डब्रह्माण्डयोरैक्याद्भावयेत्स्वतनौ तथा । देवीरूपे निजे देहे तन्मयत्वाय साधकः
పిండ బ్రహ్మాండముల ఐక్యత వల్ల, సాధకుడు తన శరీరమునందు దేవిని భావించవలెను. ఆమెతో తన్మయత్వము చెందుటకు తన దేహమును దేవీ స్వరూపముగా భావించవలెను.
Verse 6
नादेवोऽभ्यर्चयेद्देवमिति वेदविदो विदुः । ततोऽभेदाय काये स्वे भावयेद्देवता इमाः
'దేవుడు కానివాడు దేవుడిని పూజించలేడు' అని వేదవిదులు చెబుతారు. కావున, అభేద స్థితిని పొందుటకు తన శరీరమునందు ఈ దేవతలను భావించవలెను.
Verse 7
अथ तत्सम्प्रवक्ष्यामि तन्मयत्वमथो भवेत् । गायत्रीहृदयस्यास्याप्यहमेव ऋषिः स्मृतः
దేవితో తన్మయత్వము కలిగించు దానిని ఇప్పుడు చెప్పెదను. ఈ గాయత్రీ హృదయమునకు నేనే (నారాయణుడనే) ఋషిని.
Verse 8
गायत्रीच्छन्द उद्दिष्टं देवता परमेश्वरी । पूर्वोक्तेन प्रकारेण कुर्यादङ्गानि षट्क्रमात् । आसने विजने देशे ध्यायेदेकाग्रमानसः
దీనికి గాయత్రీ ఛందస్సు, పరమేశ్వరి దేవత. పూర్వము చెప్పిన విధముగా షడంగ న్యాసము చేయవలెను. విజన ప్రదేశమున ఆసనముపై కూర్చుని ఏకాగ్ర చిత్తముతో ధ్యానించవలెను.
Verse 999
न्यासः द्यौर्मूर्ध्नि दैवतम् । दन्तपङ्क्तावश्विनौ । उभे सन्ध्ये चोष्ठौ । मुखमग्निः । जिह्वा सरस्वती । ग्रीवायां तु बृहस्पतिः । स्तनयोर्वसवोऽष्टौ । बाह्वोर्मरुतः । हृदये पर्जन्यः । आकाशमुदरम् । नाभावन्तरिक्षम् । कट्यो- रिन्द्राग्नी । जघने विज्ञानघनः प्रजापतिः । कैलास- मलये ऊरू । विश्वेदेवा जान्वोः । जङ्घायां कौशिकः । गुह्यमयने । ऊरू पितरः । पादौ पृथिवी । वनस्पत- योऽङ्गुलीषु । ऋषयो रोमाणि । नखानि मुहूर्तानि । अस्थिषु ग्रहाः । असृङ्मांसमृतवः । संवत्सरा वै निमिषम् । अहोरात्रावादित्यश्चन्द्रमाः । प्रवरां दिव्यां गायत्रीं सहस्रनेत्रां शरणमहं प्रपद्ये । ॐ तत्सवितुर्वरेण्याय नमः । ॐ तत्पूर्वाजयाय नमः । तत्प्रातरादित्याय नमः । तत्प्रातरादित्यप्रतिष्ठायै नमः । प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । सायंप्रातरधीयानो अपापो भवति । सर्वतीर्थेषु स्नातो भवति । सर्वैर्देवैर्ज्ञातो भवति । अवाच्यवचनात्पूतो भवति । अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति । अभोज्यभोजनापूतो भवति । अचोष्यचोष- णात्पूतो भवति । असाध्यसाधनात्पूतो भवति । दुष्प्रतिग्रहशतसहस्रात्पूतो भवति । सर्वप्रतिग्रहात्पूतो भवति । पङ्क्तिदूषणात्पूतो भवति । अनृतवचनात्पूतो भवति । अथाब्रह्मचारी ब्रह्मचारी भवति । अनेन हृदयेनाधीतेन क्रतुसहस्रेणेष्टं भवति । षष्टिशत- सहस्रगायत्र्या जप्यानि फलानि भवन्ति । अष्टौ ब्राह्मणान्सम्यग्ग्राहयेत् । तस्य सिद्धिर्भवति । य इदं नित्यमधीयानो ब्राह्मणः प्रातः शुचिः सर्वपापैः प्रमुच्यत इति । ब्रह्मलोके महीयते । इत्याह भगवान् श्रीनारायणः । इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे गायत्रीहृदयं नाम चतुर्थोऽध्यायः
న్యాసము: శిరస్సున ఆకాశము, దంతములందు అశ్వినీదేవతలు, పెదవులందు సంధ్యలు, ముఖమున అగ్ని, జిహ్వయందు సరస్వతి, కంఠమున బృహస్పతి, స్తనములందు అష్టవసువులు, బాహువులందు మరుత్తులు, హృదయమున పర్జన్యుడు, ఉదరమున ఆకాశము, నాభియందు అంతరిక్షము, కటియందు ఇంద్రాగ్నులు, జఘనమున ప్రజాపతి, ఊరువులందు కైలాస మలయ పర్వతములు, మోకాళ్ళయందు విశ్వేదేవతలు, పిక్కలందు కౌశికుడు, గుహ్యమున అయనము, పాదములందు పృథ్వి, వేళ్ళయందు వనస్పతులు, రోమములందు ఋషులు, గోళ్ళయందు ముహూర్తములు, అస్థులందు గ్రహములు, రక్తమాంసములందు ఋతువులు, నిమిషమున సంవత్సరము కలవు. సూర్యచంద్రులు అహోరాత్రములు. సహస్రనేత్రములు గల దివ్య గాయత్రిని నేను శరణు వేడుచున్నాను. దీనిని పఠించుట వల్ల సర్వపాపములు నశించి, బ్రహ్మలోక ప్రాప్తి కలుగును.
Frequently Asked Questions
The chapter focuses on the Gayatri Hridayam (Heart of Gayatri), detailing a meditative practice where cosmic deities are visualized within the human body to achieve oneness with the Goddess.
Lord Narayana states that one cannot worship the Divine without becoming divine. By mapping the macrocosm onto the microcosm (the physical body) through Nyasa, the seeker achieves non-duality and becomes one with Goddess Gayatri.
Reciting it purifies the seeker of all daily sins, equates to bathing in all sacred rivers, removes the doshas of forbidden actions, grants the merit of thousands of Yajnas, and leads to Brahmaloka.
Read Devi Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.