Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode

Lalitopākhyāna Context

इति श्रीवासुदेवेन कथिता निखिलाः सुराः / संधानं त्वतुलैर्दैत्यैः कृतवन्तस्तदा सुराः / नानाविधौषधिगणं समानीय सुरासुराः

iti śrīvāsudevena kathitā nikhilāḥ surāḥ / saṃdhānaṃ tvatulairdaityaiḥ kṛtavantastadā surāḥ / nānāvidhauṣadhigaṇaṃ samānīya surāsurāḥ

ఇలా శ్రీ వాసుదేవుడు సమస్త దేవతలకు చెప్పెను. అప్పుడు దేవతలు అతుల దైత్యులతో సంధి చేసిరి; దేవాసురులు నానావిధ ఔషధగణమును సమకూర్చి తెచ్చిరి.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotative particle (इति-प्रयोग)
śrī-vāsudevenaby the revered Vāsudeva
śrī-vāsudevena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootśrī-vāsudeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; कर्मधारय-समास: śrī + vāsudeva
kathitāḥwere narrated/told
kathitāḥ:
Karma (कर्म/Patient)
TypeVerb
Rootkath (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (कृत/क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; agrees with surāḥ
nikhilāḥall, entire
nikhilāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnikhila (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; adjective of surāḥ
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
saṃdhānama truce/alliance; agreement
saṃdhānam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsaṃdhāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, particle (emphasis/contrast)
atulaiḥunequalled, mighty
atulaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootatula (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; qualifies daityaiḥ
daityaiḥby the Daityas (demons)
daityaiḥ:
Sahakārī/Karana (सहकारी/करण; agent-instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
kṛtavantaḥdid/made
kṛtavantaḥ:
Karta (कर्ता/Doer)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + kṛtavat (कृत्/क्तवत्)
FormPast active participle (क्तवत्), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; agrees with surāḥ
tadāthen
tadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya, adverb of time (कालवाचक)
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
nānā-vidha-auṣadhi-gaṇama collection of various herbs
nānā-vidha-auṣadhi-gaṇam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnānā (अव्यय) + vidha (प्रातिपदिक) + auṣadhi (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; तत्पुरुष-समास: auṣadhīnām gaṇaḥ (group of herbs) with modifiers nānā-vidha (various kinds)
samānīyahaving brought/collected
samānīya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-nī (धातु) + lyap (कृत्/ल्यप्)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable; expresses prior action
sura-asurāḥgods and demons
sura-asurāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; द्वन्द्व-समास (itaretara): surāś ca asurāś ca