Shloka 3
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच काश्यपस्य ततो जज्ञे दित्यां दनुरिति स्मृतः / कन्या रूपवती नाम धात्रे तां प्रददौ पिता
Transliteration
bṛhaspatiruvāca kāśyapasya tato jajñe dityāṃ danuriti smṛtaḥ / kanyā rūpavatī nāma dhātre tāṃ pradadau pitā
Translation
బృహస్పతి పలికెను— అప్పుడు కశ్యపుని ద్వారా దితి గర్భమున దను అని ప్రసిద్ధుడైన (పుత్రుడు) జన్మించెను. అతని రూపవతి అనే కన్యను తండ్రి ధాత దేవునికి ఇచ్చెను.
Word by Word
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormMasculine Nominative Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
FormLiṭ Perfect, Parasmaipada, 3rd person Singular
kāśyapasyaof Kaśyapa
kāśyapasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkāśyapa (प्रातिपदिक)
FormMasculine Genitive Singular
tataḥthen/from him
tataḥ:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
jajñewas born
jajñe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (जन् धातु)
FormLiṭ Perfect, Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person Singular
dityāmfrom/in Diti
dityām:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootditi (प्रातिपदिक)
FormFeminine Locative (सप्तमी) Singular (Vedic/epic usage for ‘in Diti’ = from Diti)
danuḥDanu
danuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdanu (प्रातिपदिक)
FormMasculine Nominative Singular
itithus
iti:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
smṛtaḥis called/remembered
smṛtaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine Nominative Singular; predicative with danuḥ
kanyāa daughter
kanyā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine Nominative Singular
rūpavatībeautiful
rūpavatī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpavatī (प्रातिपदिक)
FormFeminine Nominative Singular; qualifies kanyā
nāmanamed
nāma:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormIndeclinable used to indicate name (नाम-निपात)
dhātreto Dhātṛ
dhātre:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine Dative (चतुर्थी) Singular
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Feminine Accusative (द्वितीया) Singular
pradadaugave (in marriage)
pradadau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√dā (दा धातु)
FormLiṭ Perfect, Parasmaipada, 3rd person Singular
pitāthe father
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine Nominative Singular