Shloka 27
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
निर्गतो गह्वरात्तस्मात्त्वमिन्द्रो देवनायकः / राज्यश्रियं च संप्राप्तः प्रसादात्परमेष्ठिनः
Transliteration
nirgato gahvarāttasmāttvamindro devanāyakaḥ / rājyaśriyaṃ ca saṃprāptaḥ prasādātparameṣṭhinaḥ
Translation
ఆ గహ్వరమునుండి బయటికి వచ్చి నీవు దేవనాయకుడైన ఇంద్రుడవైనావు; పరమేష్ఠి అనుగ్రహముచే రాజ్యశ్రీని పొందితివి।
Word by Word
निर्गतःhaving come out
निर्गतः:
कर्ता (Kartā/Agent)
TypeVerb
Rootनिर्गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नि(र्)-उपसर्ग; कर्तरि प्रयोग (having gone out)
गह्वरात्from the cave/abyss
गह्वरात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootगह्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/From that)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
सम्बोधन/कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देव-नायकःleader of the gods
देव-नायकः:
समानााधिकरण (Predicate)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (देवानां नायकः)
राज्य-श्रियम्royal fortune/sovereignty
राज्य-श्रियम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (राज्यस्य श्रीः)
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
संप्राप्तःhave attained
संप्राप्तः:
क्रिया (Kriyā/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootसंप्राप्त (कृदन्त; √आप् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्-प्र-उपसर्ग; कर्तरि (having attained)
प्रसादात्from (the) grace
प्रसादात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन
परमेष्ठिनःof the Supreme Lord (Parameṣṭhin/Brahmā)
परमेष्ठिनः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन