Shloka 15
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तमासनस्थं मुनिभिस्त्रिशृङ्गमिव पर्वतम् / त्रयी मुखरदिग्भागं ब्रह्मानदैकनिष्ठितम्
Transliteration
tamāsanasthaṃ munibhistriśṛṅgamiva parvatam / trayī mukharadigbhāgaṃ brahmānadaikaniṣṭhitam
Translation
మునులచే పరివేష్టితుడై ఆసనంపై కూర్చున్న అతడు మూడు శిఖరములు గల పర్వతం వలె, వేద నాదముతో దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ, బ్రహ్మానందంలో నిమగ్నమై ఉన్నాడు.
Word by Word
तम्him/that one
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
आसनस्थम्seated on a seat
आसनस्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआसन-स्थ (प्रातिपदिक; स्था-धातु से निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः—आसने स्थितः (सप्तमी-तत्पुरुष)
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
त्रि-शृङ्गम्three-peaked
त्रि-शृङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः—त्रीणि शृङ्गाणि यस्य/यत् (द्विगु)
इवlike/as
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान (object of comparison)
त्रयीthe triad (of Vedas)
त्रयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (वेदत्रयी)
मुखर-दिक्-भागम्having resounding quarters/directions
मुखर-दिक्-भागम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमुखर (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः—मुखराः दिग्भागाः यस्य/यत् (बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)
ब्रह्म-आनन्द-एक-निष्ठितम्fixed solely in the bliss of Brahman
ब्रह्म-आनन्द-एक-निष्ठितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + निष्ठित (कृदन्त; नि-स्था धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); विशेषण; समासः—ब्रह्मानन्दे एकनिष्ठितम् (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष-प्राय)