Shloka 12
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
प्रार्थितो विश्वरूपस्तु बभूव तपतां वरः / स्वस्रीयो दानवानां तु देवानां च पुरोहितः
Transliteration
prārthito viśvarūpastu babhūva tapatāṃ varaḥ / svasrīyo dānavānāṃ tu devānāṃ ca purohitaḥ
Translation
ప్రార్థించబడినప్పుడు తపస్వుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విశ్వరూపుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. స్వస్రీయుడైన అతడు దానవులకూ దేవతలకూ రెండింటికీ పురోహితుడయ్యాడు.
Word by Word
प्रार्थितःhaving been requested
प्रार्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रार्थित (कृदन्त; प्र+√अर्थ् (याचने) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (requested)
विश्वरूपःViśvarūpa
विश्वरूपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वरूप (प्रातिपदिक; विश्व+रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘विश्वं रूपं यस्य/विश्व-रूपः’)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानसूचक (particle)
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तपताम्of the ascetics
तपताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपत् (कृदन्त; √तप् + शतृ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; ‘तपस्यताम्’ = of ascetics
वरःthe best
वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वस्रीयःsister’s son
स्वस्रीयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वस्रीय (प्रातिपदिक; स्वसृ-सम्बन्धी)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘बहिन्याः पुत्रः’ (sister’s son)
दानवानाम्of the Dānavas
दानवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पुरोहितःpriest
पुरोहितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन