Shloka 32
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
संतोष्य हेमवस्त्राद्यैरिदं वचनमब्रवीत् / क्व चाहं वीरदत्ताख्यः किरातः काष्ठविक्रयी
Transliteration
saṃtoṣya hemavastrādyairidaṃ vacanamabravīt / kva cāhaṃ vīradattākhyaḥ kirātaḥ kāṣṭhavikrayī
Translation
బంగారం, వస్త్రాలు మొదలైనవాటితో వారిని సంతోషపెట్టి అతడు ఇలా అన్నాడు— ‘నేను వీరదత్త అనే కిరాతుడు, కట్టెలు అమ్మేవాడిని; నేను ఎక్కడ!’
Word by Word
संतोष्यhaving satisfied
संतोष्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-तुष् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having satisfied/pleased’
हेम-वस्त्र-आद्यैःwith gold, clothes, etc.
हेम-वस्त्र-आद्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहेम (प्रातिपदिक) + वस्त्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘with gold, garments, etc.’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वचनम्speech; statement
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
क्वwhere?
क्व:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: where?)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वीरदत्त-आख्यःcalled Vīradatta
वीरदत्त-आख्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीरदत्त (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘named Vīradatta’
किरातःa Kirāta (hunter/tribesman)
किरातः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिरात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
काष्ठ-विक्रयीseller of firewood
काष्ठ-विक्रयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक) + विक्रयिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काष्ठस्य विक्रयी (seller of wood)