Shloka 26
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
तं चोर वज्रनामानमज्ञातो ऽनुचराम्यहम् / तेनैव बहुधा क्षिप्तं धनं भूरि महीतले
Transliteration
taṃ cora vajranāmānamajñāto 'nucarāmyaham / tenaiva bahudhā kṣiptaṃ dhanaṃ bhūri mahītale
Translation
‘వజ్ర’ అనే ఆ దొంగను నేను తెలియనివాడిలా అనుసరించాను; అతడే అనేకసార్లు విస్తారమైన ధనాన్ని భూమిపై చల్లివేశాడు।
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
चोरO thief
चोर:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootचोर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
वज्रनामानम्(the one) named Vajra
वज्रनामानम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to तम्)
TypeNoun
Rootवज्रनामन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि: वज्रं नाम यस्य सः
अज्ञातःunknown/unnoticed
अज्ञातः:
कर्ता (Karta/Subject; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअ-ज्ञात (कृदन्त; √ज्ञा अवबोधने)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); past passive participle used adjectivally
अनुचरामिI follow
अनुचरामि:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
FormPresent (लट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद); with prefix अनु-
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
तेनby him
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक अव्यय)
बहुधाin many ways/many times
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण अव्यय)
क्षिप्तम्thrown/scattered
क्षिप्तम्:
कर्म (Karma; predicate to धनम्)
TypeAdjective
Rootक्षिप्त (कृदन्त; √क्षिप् क्षेपणे)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन); past passive participle; agreeing with धनम्
धनम्wealth/money
धनम्:
कर्ता (Karta/Subject of implied ‘was’)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
भूरिmuch/abundant
भूरि:
विशेषण (Quantifier)
TypeIndeclinable
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormIndeclinable used as adjective/adverb meaning ‘much’ (परिमाणवाचक अव्यय)
महीतलेon the ground
महीतले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमहीतल (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: मही + तल