Shloka 29
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
पञ्चाक्षरी तु षड्वर्गी त्रिवर्णो नवमो मतः / ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च धनेशेन्द्रयमाः क्रमात्
Transliteration
pañcākṣarī tu ṣaḍvargī trivarṇo navamo mataḥ / brahmā viṣṇuśca rudraśca dhaneśendrayamāḥ kramāt
Translation
పంచాక్షరిలో ఆరు వర్గాలు ఉన్నట్లు; తొమ్మిదవది త్రివర్ణమయమని భావిస్తారు; క్రమంగా బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, ధనేశ, ఇంద్ర, యములు అధిష్ఠాతలుగా చెప్పబడతారు.
Word by Word
पञ्च-अक्षरीthe five-syllabled (set)
पञ्च-अक्षरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या) + अक्षरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु (five-syllabled/lettered set)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
षड्-वर्गीhaving six groups
षड्-वर्गी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषड् (संख्या) + वर्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु (six-grouped)
त्रि-वर्णःthree-lettered
त्रि-वर्णः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु (three-lettered)
नवमःninth
नवमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्रमवाचक
मतःis considered
मतः:
Kriya (क्रिया-सम्बन्ध/प्रेडिकेट)
TypeAdjective
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘considered/held to be’
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
धनेश-इन्द्र-यमाःDhaneśa (Kubera), Indra, and Yama
धनेश-इन्द्र-यमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधनेश (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘in order/ क्रमशः’