Shloka 57
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
दुग्धलाक्षारोचनाभिर्महानीलीरसेन च / लिखित्वा धारयंश्चक्रं चातुर्वर्ण्यं वशं नयेत्
Transliteration
dugdhalākṣārocanābhirmahānīlīrasena ca / likhitvā dhārayaṃścakraṃ cāturvarṇyaṃ vaśaṃ nayet
Translation
పాలు, లాక్ష, రోచన మరియు మహానీలి రసంతో వ్రాసి చక్రాన్ని ధరించాలి. ఆ చక్రం నాలుగు వర్ణాల వారినీ వశపరచుతుంది.
Word by Word
दुग्ध-लाक्षा-रोचनाभिःwith milk, lac, and rocanā
दुग्ध-लाक्षा-रोचनाभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुग्ध (प्रातिपदिक) + लाक्षा (प्रातिपदिक) + रोचना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (milk, lac, and rocanā) as instruments
महानिली-रसेनwith mahānīlī-juice
महानिली-रसेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहानिली (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘with mahānīlī-juice’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction) ‘and’
लिखित्वाhaving written
लिखित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having written’
धारयन्holding/wearing
धारयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘holding/wearing’
चक्रम्the cakra-diagram
चक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चातुर्वर्ण्यम्the four social classes
चातुर्वर्ण्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समुदायवाचक (the four varṇas collectively)
वशम्into control/subjugation
वशम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (into subjugation)
नयेत्should bring/lead
नयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should lead/bring’