Shloka 84
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
तद्दृष्ट्वाद्भुतमीशानः कामाक्षी शीलमुत्तमम् / प्रसन्नवदनांभोजो बहु मेने मुहुः परम्
Transliteration
taddṛṣṭvādbhutamīśānaḥ kāmākṣī śīlamuttamam / prasannavadanāṃbhojo bahu mene muhuḥ param
Translation
ఆ అద్భుతాన్ని చూచి ఈశానుడు కామాక్షీ యొక్క ఉత్తమ శీలాన్ని ప్రశంసించెను; ప్రసన్న కమలముఖుడైన శివుడు ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ పరమముగా గణించెను।
Word by Word
तत्that
तत्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having seen’
अद्भुतम्a marvel
अद्भुतम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘wonder/marvel’
ईशानःĪśāna (Śiva)
ईशानः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; शिवनाम
कामाक्षीKāmākṣī
कामाक्षी:
कर्ता/सम्बन्ध (contextual)
TypeNoun
Rootकामाक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; देवी-नाम (Kāmākṣī)
शीलम्conduct/virtue
शीलम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
प्रसन्न-वदन-अम्बोजःhe whose face-lotus was serene
प्रसन्न-वदन-अम्बोजः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक) + वदन (प्रातिपदिक) + अम्बोज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः: ‘प्रसन्नं वदनम् अम्बोजं यस्य’ (whose face-lotus is serene)
बहुgreatly
बहु:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयुक्तम् (adverbial use: greatly/much)
मेनेthought/considered
मेने:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly/again and again)
परम्exceedingly
परम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयुक्तम् (adverbial: exceedingly/supremely)