Shloka 82
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
गृहाणि कानिचिद्गत्वा प्रतोल्यां पर्यटन्भवः / सो ऽपश्यदग्रतः काञ्चित्काञ्चीं श्रीदेवताकृतिम्
Transliteration
gṛhāṇi kānicidgatvā pratolyāṃ paryaṭanbhavaḥ / so 'paśyadagrataḥ kāñcitkāñcīṃ śrīdevatākṛtim
Translation
కొన్ని ఇళ్లకు వెళ్లి, వీధుల్లో సంచరిస్తూ భవుడు ముందర ఒక కాంచీని చూచెను; ఆమె శ్రీదేవతా స్వరూపంలా కనిపించెను।
Word by Word
गृहाणिhouses
गृहाणि:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
कानि-चित्some
कानि-चित्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (some)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having gone’
प्रतोल्याम्in the street/road
प्रतोल्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootप्रतोलि/प्रतोल्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
पर्यटन्wandering about
पर्यटन्:
कर्ता (Kartā)
TypeVerb
Rootपरि-अट् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवःBhava (Śiva)
भवः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; शिवनाम
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अग्रतःin front
अग्रतः:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (adverb: in front)
काञ्चित्a certain
काञ्चित्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (a certain)
काञ्चीम्Kāñcī (city)
काञ्चीम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकाञ्ची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
श्री-देवता-कृतिम्having the form of the goddess Śrī
श्री-देवता-कृतिम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक) + कृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘श्रीदेवतायाः कृतिः/आकृतिः’ (form/figure of the goddess Śrī)