Shloka 64
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
यथा दीपो निवातस्थो निस्तरङ्गो यथांबुधिः / तथान्तर्वायुरोधेन न चचाला चलेश्वरः
Transliteration
yathā dīpo nivātastho nistaraṅgo yathāṃbudhiḥ / tathāntarvāyurodhena na cacālā caleśvaraḥ
Translation
నివాతస్థానమందు దీపము కదలని విధముగా, తరంగరహిత సముద్రము నిశ్చలముగా ఉన్న విధముగా—అలానే అంతఃప్రాణనిరోధముచేత చలేశ్వరుడు కదలలేదు.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा/यथार्थ-सम्बन्ध सूचक)
दीपःa lamp
दीपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवातस्थःstanding in a windless place
निवातस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + वात + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (निवाते स्थितः)
निस्तरङ्गःwaveless
निस्तरङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिः + तरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तरङ्गाभावः)
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक)
अम्बुधिःthe ocean
अम्बुधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअम्बुधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाso, likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (तुलना/अन्वय सूचक)
अन्तर्वायुरोधेनby restraint of the inner wind (breath)
अन्तर्वायुरोधेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअन्तर् + वायु + रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अन्तर्वायोः रोधः)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
चचालmoved, wavered
चचाल:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
चलेश्वरःCaleśvara (name/title)
चलेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (चलः ईश्वरः—नाम/उपाधि)