Shloka 5

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

Devanagari script

तस्या एवावतारास्तु त्रिपुराद्याश्च शक्तयः / इयमेव महालक्ष्मीः ससर्जाण्डत्रयं पुरा

Transliteration

tasyā evāvatārāstu tripurādyāśca śaktayaḥ / iyameva mahālakṣmīḥ sasarjāṇḍatrayaṃ purā

Translation

ఆమెయే అవతారములు త్రిపురాద్య శక్తులు. ఈ మహాలక్ష్మీయే పూర్వకాలంలో త్రివిధ అండములను (త్రిబ్రహ్మాండాన్ని) సృష్టించింది.

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• अवताराः: incarnations
• अवताराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवतार (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)

• तु: but/and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle/contrast)

• त्रिपुरा-आद्याः: beginning with Tripurā
• त्रिपुरा-आद्याः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिपुरा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); ‘आद्य’ = beginning with (ādi-artha)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• शक्तयः: powers/energies
• शक्तयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• महालक्ष्मीः: Mahālakṣmī
• महालक्ष्मीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• ससर्ज: created
• ससर्ज: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अण्ड-त्रयम्: the three eggs (cosmic eggs)
• अण्ड-त्रयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अण्ड (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); द्विगु-समास (numeral compound)

• पुरा: formerly/once
• पुरा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)