Shloka 39
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
अलं ध्यानेन कन्दर्पदर्पघ्न त्वं ममाज्ञया / अङ्गीकुरुष्व कन्दर्पं भूयो मच्छासने स्थितम्
Transliteration
alaṃ dhyānena kandarpadarpaghna tvaṃ mamājñayā / aṅgīkuruṣva kandarpaṃ bhūyo macchāsane sthitam
Translation
“హే కందర్పదర్పఘ్నా! ధ్యానం చాలును; నా ఆజ్ఞతో మళ్లీ నా శాసనంలో ఉన్న కందర్పుని స్వీకరించు।”
Word by Word
अलम्enough (of)
अलम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formपर्याप्त्यर्थक/निषेधार्थक-अव्यय (enough; stop)
ध्यानेनwith meditation
ध्यानेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कन्दर्पदर्पघ्नO slayer of Kāma’s pride
कन्दर्पदर्पघ्न:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootकन्दर्प-दर्प-घ्न (प्रातिपदिक; components: कन्दर्प + दर्प + घ्न)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; संबोधनपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आज्ञयाby (my) command
आज्ञया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अङ्गीकुरुष्वaccept/assume
अङ्गीकुरुष्व:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootअङ्गी-√कृ (धातु; नामधातु/denominative from अङ्गी)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
कन्दर्पम्Kandarpa (Kāma)
कन्दर्पम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकन्दर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
भूयःagain
भूयः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (adverb; again/further)
मत्my
मत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive sense)
TypeAdjective
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रयुक्तम्; अव्ययवत् पूर्वपद (mat- = my)
शासनेin (my) command/authority
शासने:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थितम्standing/abiding
स्थितम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययकृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् ‘कन्दर्पम्’