Shloka 32
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
हिंस्राहिंस्रे मृदुकूरे धर्माधर्मावृतानृते / तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते
Transliteration
hiṃsrāhiṃsre mṛdukūre dharmādharmāvṛtānṛte / tadbhāvitāḥ prapadyante tasmāttattasya rocate
Translation
హింసక-అహింసక, మృదు-కఠోర, ధర్మ-అధర్మ, సత్య-అసత్య—ఇవన్నీ ప్రభావితం చేసినవారై వారు అదే స్వభావాన్ని ఆశ్రయిస్తారు; అందుచేత అదే అతనికి రుచిస్తుంది.
Word by Word
हिंस्रेin the violent
हिंस्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहिंस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (in/among the violent)
अहिंस्रेin the non-violent
अहिंस्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअहिंस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (in/among the non-violent)
मृदुin the gentle
मृदु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमृदु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण
कूरेin the cruel
कूरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण
धर्म-अधर्मेin dharma and adharma
धर्म-अधर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + अधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), द्विवचन; द्वन्द्वः—धर्मश्च अधर्मश्च
ऋत-अनृतेin truth and untruth
ऋत-अनृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक) + अनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), द्विवचन; द्वन्द्वः—ऋतं च अनृतं च (truth and untruth)
तत्-भाविताःconditioned by that (nature)
तत्-भाविताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भावित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भू धातोः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) भावित = 'impelled/conditioned'; तत्-भावित = 'conditioned by that'
प्रपद्यन्तेthey resort to/attain
प्रपद्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-पद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; सर्वनाम
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
रोचतेpleases
रोचते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद