Shloka 30
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
शर्वस्तुल्यप्रसृष्ट्यर्थ सर्गादौ याति विक्रियाम् / गुणास्तं प्रतिधीयन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते
Transliteration
śarvastulyaprasṛṣṭyartha sargādau yāti vikriyām / guṇāstaṃ pratidhīyante tasmāttattasya rocate
Translation
సృష్టి ఆరంభంలో శర్వసమాన సృజనార్థం అతడు వికృతిని పొందుతాడు. గుణాలు అతనిలో ప్రతిష్ఠితమవుతాయి; అందుచేత అదే అతనికి రుచిస్తుంది.
Word by Word
शर्व-तुल्य-प्रसृष्टि-अर्थम्for the purpose of an emanation like Śarva
शर्व-तुल्य-प्रसृष्टि-अर्थम्:
Prayojana/Karma (प्रयोजन/कर्म)
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक) + प्रसृष्टि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—(शर्वतुल्या प्रसृष्टिः) यस्य सः/तत् + अर्थम् (purpose)
सर्ग-आदौat the beginning of creation
सर्ग-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—सर्गस्य आदौ (at the beginning of creation)
यातिgoes/enters
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विक्रियाम्change/modification
विक्रियाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
गुणाःthe qualities (guṇas)
गुणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
तम्him/that (one)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
प्रतिधीयन्तेare placed upon/are imposed
प्रतिधीयन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-धा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: 'are placed/are imposed')
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; सर्वनाम
तत्that (state/thing)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (correlative 'that')
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
रोचतेpleases/is agreeable
रोचते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद