Shloka 19
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं सत्त्वं विकारं जनयिष्यति / महदाद्यं विशेषान्तं चतुर्विंशगुणात्मकम्
Transliteration
kṣetrajñādhiṣṭhitaṃ sattvaṃ vikāraṃ janayiṣyati / mahadādyaṃ viśeṣāntaṃ caturviṃśaguṇātmakam
Translation
క్షేత్రజ్ఞుడి అధిష్ఠానంతో సత్త్వం వికారాన్ని జనింపజేస్తుంది—మహత్ నుండి ప్రారంభించి విశేషాంతం వరకు, ఇరవై నాలుగు తత్త్వాల స్వరూపంగా.
Word by Word
kṣetrajña-adhiṣṭhitampresided over by the kṣetrajña
kṣetrajña-adhiṣṭhitam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣetra-jña (प्रातिपदिक) + adhi√sthā (धातु) + kta (कृत्)
FormKta-participle; Napumsaka, Prathamā (1), Ekavacana; tatpuruṣa: kṣetrajñena adhiṣṭhitam
sattvamsattva (the sattva principle/quality)
sattvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsattva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1), Ekavacana
vikārammodification, transformation
vikāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvikāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2), Ekavacana
janayiṣyatiwill generate, will produce
janayiṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु) + ṇic (णिच्) causative
FormCausative (णिजन्त) of √jan; Lṛṭ (लृट्) future, Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Ekavacana
mahat-ādyambeginning with Mahat
mahat-ādyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2), Ekavacana; tatpuruṣa: mahān ādiḥ yasya (beginning with mahat)
viśeṣa-antamending with the specific elements
viśeṣa-antam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2), Ekavacana; tatpuruṣa: viśeṣe antaḥ yasya (ending in the particulars)
catur-viṃśati-guṇa-ātmakamconsisting of twenty-four constituents
catur-viṃśati-guṇa-ātmakam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcaturviṃśati (संख्या-प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2), Ekavacana; tatpuruṣa: caturviṃśati-guṇaiḥ ātmakaṃ (consisting of twenty-four principles/guṇas)