Shloka 78
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
स्वपीठोत्तरमास्थाप्य दक्षिणे स्थितवान्स्वयम् / अथोवाच महागौरीं त्वमन्यद्रूपमाचर / तत्र यातो महागौर्याः प्रतिबिंबो मनोहरः
Transliteration
svapīṭhottaramāsthāpya dakṣiṇe sthitavānsvayam / athovāca mahāgaurīṃ tvamanyadrūpamācara / tatra yāto mahāgauryāḥ pratibiṃbo manoharaḥ
Translation
తన పీఠంపై పైభాగంలో స్థాపించి, తానే దక్షిణదిశలో నిలిచాడు. తరువాత మహాగౌరీని—‘నీవు మరొక రూపం ధరించు’ అని అన్నాడు. అప్పుడు మహాగౌరీ యొక్క మనోహర ప్రతిబింబం అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది।
Word by Word
स्वown
स्व:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्राय (indeclinable adjective); ‘own’ (in compound)
पीठोत्तरम्the upper part of the seat
पीठोत्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपीठ + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (पीठस्य उत्तरम्)
आस्थाप्यhaving placed
आस्थाप्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having placed/installed’
दक्षिणेon the right (side)
दक्षिणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थितवान्stood/sat
स्थितवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having stood/sat’
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta-nirdeshaka (कर्तृ-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; reflexive adverb
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘said’
महागौरीम्Mahāgaurī
महागौरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहागौरी (प्रातिपदिक; महा+गौरी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—कर्मधारय
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (1st), एकवचन
अन्यत्another
अन्यत्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आचरassume/adopt
आचर:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+चर् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; ‘assume/practise’
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; place-adverb
यातःwent
यातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘gone’
महागौर्याःof Mahāgaurī
महागौर्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहागौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
प्रतिबिम्बःreflection
प्रतिबिम्बः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मनोहरःcharming
मनोहरः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण