Shloka 13
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
पश्चाच्चतुर्भुजा जाता सा परा त्रिपुरारुणा / पाशाङ्कुशेक्षुकोदण्डपञ्चबाणलसत्करा
Transliteration
paścāccaturbhujā jātā sā parā tripurāruṇā / pāśāṅkuśekṣukodaṇḍapañcabāṇalasatkarā
Translation
తర్వాత ఆమె పరా త్రిపురారుణా చతుర్భుజగా అవతరించింది; ఆమె చేతులలో పాశము, అంకుశము, ఇక్షుధనుస్సు మరియు పంచబాణములు ప్రకాశించుచున్నవి।
Word by Word
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
कालाधिकरण (Kāla-adhikarana/Time)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
चतुर्भुजाfour-armed
चतुर्भुजा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् + भुज (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘चत्वारः भुजाः यस्याः सा’
जाताwas born/appeared
जाता:
क्रिया (Kriya/Predicative)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘जाता’ = born/appeared
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
पराsupreme
परा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्रिपुराTripurā (she of the three cities)
त्रिपुरा:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootत्रि + पुर (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक; द्विगुसमास: त्रि + पुर = ‘three cities’ (name/epithet) — समासाङ्ग
अरुणाreddish, dawn-colored
अरुणा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पाशnoose
पाश:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
अङ्कुशgoad
अङ्कुश:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootअङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
इक्षुsugarcane
इक्षु:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootइक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
कोदण्डbow
कोदण्ड:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
पञ्चfive
पञ्च:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक — समासाङ्ग
बाणarrow
बाण:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
लसत्shining
लसत्:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootलस् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle), समासाङ्ग; ‘लसत्’ = shining
कराhand(s)
करा:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (स्त्रीलिङ्गे विशेषणवत्—‘करा’ as in ‘having hands’)