Shloka 51
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
एकस्तु पञ्चपादः स्याज्जपाकुसुमसन्निभः / ब्रह्मात्मकः स विज्ञेयो वह्निदिग्भागमाश्रितः
Transliteration
ekastu pañcapādaḥ syājjapākusumasannibhaḥ / brahmātmakaḥ sa vijñeyo vahnidigbhāgamāśritaḥ
Translation
ఒక పాదము పంచపాదముగా ఉండి జపాకుసుమసమాన వర్ణముగలది. అతడు బ్రహ్మాత్మకుడని తెలిసికొనవలెను; వహ్నిదిక్భాగమున ఆశ్రితుడు.
Word by Word
ekaḥone (one of them)
ekaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle; adversative/emphatic)
pañca-pādaḥthe five-footed (one)
pañca-pādaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpañca (संख्या-प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (numeral determinative)
syātwould be/is to be
syāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
japā-kusuma-sannibhaḥresembling a hibiscus flower
japā-kusuma-sannibhaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjapā (प्रातिपदिक) + kusuma (प्रातिपदिक) + sannibha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपमान-निर्देशक (like the flower of hibiscus)
brahma-ātmakaḥof the nature of Brahman
brahma-ātmakaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (having Brahman as essence)
saḥhe/that one
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
vijñeyaḥto be known
vijñeyaḥ:
Vidhi (विधेय/विधान)
TypeAdjective
Rootvi-jñā (धातु) + ya (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (भाव्य/कर्तव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘ज्ञेय’ (to be known)
vahni-dig-bhāgamthe fire-direction quarter
vahni-dig-bhāgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक) + diś (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (the directional region of Agni/fire)
āśritaḥhaving resorted to/located in
āśritaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-śri (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि/कर्तरि (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन