Shloka 26
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
नाथान्तरमिति प्रोक्तं हस्तविंशतिरुन्नतम् / चतुर्नल्वप्रविस्तारं प्राग्वत्सोपानमण्डितम्
Transliteration
nāthāntaramiti proktaṃ hastaviṃśatirunnatam / caturnalvapravistāraṃ prāgvatsopānamaṇḍitam
Translation
దీనిని “నాథాంతరం” అని చెప్పారు; ఇది ఇరవై హస్తాల ఎత్తు, నాలుగు నల్వల విస్తీర్ణం కలిగి, తూర్పు వైపు మెట్లతో శోభిస్తుంది.
Word by Word
नाथ-अन्तरम्the interval/space of the Nāthas
नाथ-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
प्रोक्तम्declared/said
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’
हस्त-विṃशतिःtwenty cubits (lit. twenty hands)
हस्त-विṃशतिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + विंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (measure: ‘of hands’)
उन्नतम्raised/high
उन्नतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-नम् (धातु) → उन्नत (कृदन्त/प्रातिपदिकवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with नाथ-अन्तरम्)
चतुर्-नल्व-प्रविस्तारम्having a breadth/extent of four nalvas
चतुर्-नल्व-प्रविस्तारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + नल्व (प्रातिपदिक; मापविशेषः) + प्रविस्तार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (numerical compound indicating measure/extent)
प्राक्-वत्as before
प्राक्-वत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय) + वत् (तद्धित-प्रत्यय; अव्ययवत्)
Formउपमानार्थक अव्यय (comparative adverb: ‘as before/like earlier’)
सोपान-मण्डितम्adorned with steps/stairways
सोपान-मण्डितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोपान (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (decorated with/with stairs)