Shloka 59
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
अथ चन्द्रस्य शालस्यान्तरे मारुतयोजने / शृङ्गारो नाम शालो ऽस्ति चतुर्योजनमुच्छ्रितः
Transliteration
atha candrasya śālasyāntare mārutayojane / śṛṅgāro nāma śālo 'sti caturyojanamucchritaḥ
Translation
తర్వాత చంద్రుని శాల అంతర్భాగంలో, ఒక మారుత‑యోజన అంతరంలో, ‘శృంగార’ అనే శాల ఉంది; అది నాలుగు యోజనాల ఎత్తు కలది।
Word by Word
अथthen/now
अथ:
सम्बन्ध (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, आरम्भ/अनन्तरार्थक (sequencing particle)
चन्द्रस्यof the Moon
चन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
शालस्यof the hall/mansion
शालस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
अन्तरेinside/within
अन्तरे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
मारुतयोजनेin a (measure of) yojana called 'māruta' / within the māruta-yojana
मारुतयोजने:
अधिकरण (Location/measure context)
TypeNoun
Rootमारुत + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव (मारुत-योजन = 'wind-measure' i.e., a yojana measure)
शृङ्गारःŚṛṅgāra (name)
शृङ्गारः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootशृङ्गार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशार्थक (quotative/namely)
शालःa hall/mansion
शालः:
कर्ता-समानााधिकरण (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
चतुर्योजनम्four yojanas (in extent)
चतुर्योजनम्:
परिमाण (measure/extent)
TypeAdjective
Rootचतुर् + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समास (चत्वारि योजनानि) परिमाणवाचक
उच्छ्रितःraised/high
उच्छ्रितः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउद् + श्रि (धातु) → उच्छ्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) √श्रि/श्रय् (उन्नतौ) with उपसर्ग उद्-