Shloka 39
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
नौकेश्वरीभिरन्याभिस्स्वसमानाभिरावृता / रत्नारित्रकरा नित्यमुल्लसन्मदमांसला
Transliteration
naukeśvarībhiranyābhissvasamānābhirāvṛtā / ratnāritrakarā nityamullasanmadamāṃsalā
Translation
ఆమె ఇతర సమానరూప నౌకేశ్వరులతో ఆవరించబడి ఉంటుంది; ఆమె చేతుల్లో రత్నమయ ఆరిత్రం, నిత్యం ఉల్లాసంగా మదంతో మాంసలంగా ప్రకాశిస్తుంది।
Word by Word
नौकेश्वरीभिःby the boat-ladies
नौकेश्वरीभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनौकेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (नौकानाम् ईश्वरी)
अन्याभिःby other (ones)
अन्याभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
स्वसमानाभिःby those equal to herself
स्वसमानाभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + समान (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वेन समानाः = equal to herself)
आवृताsurrounded
आवृता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआवृत (कृदन्त; √वृ धातु + आ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle): ‘surrounded/covered’
रत्नारित्रकराwith jeweled oar(s) in hand
रत्नारित्रकरा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर (प्रातिपदिक) + अरित्र (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (रत्नमयम् अरित्रं यस्याः करे = having jeweled oar(s) in her hand)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb: always)
उल्लसत्shining
उल्लसत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउल्लसत् (कृदन्त; √लस् धातु + उत्)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्गे समासपूर्वपद; ‘shining/manifesting’
मदमांसलाplump with rapture/intoxication
मदमांसला:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमांसल (प्रातिपदिक) + मद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मदेन मांसला = full/plump with intoxication/rapture)