Shloka 61
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
आमूलाग्रं लम्बमानास्ताला हालाघटाकुलाः / वर्तन्ते दण्डनाथायाः प्रीत्यर्थं शिल्पिभिः कृताः
Transliteration
āmūlāgraṃ lambamānāstālā hālāghaṭākulāḥ / vartante daṇḍanāthāyāḥ prītyarthaṃ śilpibhiḥ kṛtāḥ
Translation
వేరునుంచి శిఖరం వరకు వేలాడే తాళవృక్షాలు మదిరా ఘటాలతో నిండివున్నవి. దండనాథా దేవి ప్రీతికోసం శిల్పులు వాటిని నిర్మించారు.
Word by Word
ā-mūla-agramfrom the root up to the top
ā-mūla-agram:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootā (उपसर्ग/अव्यय) + mūla (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; अव्ययवत्—‘मूलात् आरभ्य अग्रपर्यन्तम्’ (from root to tip)
lambamānāḥhanging down
lambamānāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootlamb (धातु) → lambamāna (कृदन्त, शतृ/वर्तमान कृदन्त)
FormPresent participle (शतृ), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; विशेषण
tālāḥpalm trees
tālāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
hālā-ghaṭa-ākulāḥcrowded with pots of liquor
hālā-ghaṭa-ākulāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothālā (प्रातिपदिक) + ghaṭa (प्रातिपदिक) + ākula (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुषः (‘हालाघटैः आकुलाः’—crowded with liquor-pots)
vartanteare found/stand/continue
vartante:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Ātmanepada
daṇḍa-nāthāyāḥof Daṇḍanāthā (a goddess)
daṇḍa-nāthāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + nāthā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः—‘दण्डस्य नाथा’ (lady of the staff)
prīti-arthamfor (her) delight
prīti-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootprīti (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; अव्ययवत्—‘प्रीत्यर्थम्’ (for the sake of pleasure)
śilpibhiḥby artisans
śilpibhiḥ:
Kartr̥ (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootśilpin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
kṛtāḥmade/constructed
kṛtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) → kṛta (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; विशेषण—‘तालाḥ’ इत्यस्य