Shloka 56
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
चत्वारो निलयाः प्रोक्ता मन्त्रिणीगृहविस्तराः / गीतिचक्ररथेन्द्रस्य याः पर्वाणि समाश्रिताः
Transliteration
catvāro nilayāḥ proktā mantriṇīgṛhavistarāḥ / gīticakrarathendrasya yāḥ parvāṇi samāśritāḥ
Translation
నాలుగు నివాసాలు చెప్పబడ్డాయి; అవి మంత్రిణీ గృహవిస్తారంలా ఉన్నాయి. అవి గీతిచక్రరథేంద్రుని పరములు (పర్వాలు) ఆశ్రయించి నిలిచాయి.
Word by Word
catvāraḥfour
catvāraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatvāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); numeral adjective (संख्यावाचक)
nilayāḥabodes
nilayāḥ:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootnilaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
proktāḥare said/declared
proktāḥ:
Kriyā (मुख्यक्रिया; कर्मणि-प्रयोग)
TypeVerb
Rootprokta (√vac धातु; क्त)
FormPast passive participle (क्त/कर्मणि), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); upasarga—pra-
mantriṇī-gṛha-vistarāḥ(as) the complexes/expanses of the ministeress’s houses
mantriṇī-gṛha-vistarāḥ:
Apposition (समानाधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootmantriṇī + gṛha + vistara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); समासः—मन्त्रिणीगृह (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of the ministeress’ ) + विस्तार (तत्पुरुष: ‘extent/complex’)
gīti-cakra-ratha-indrasyaof (the lord named) Gīticakrarathendra
gīti-cakra-ratha-indrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgīti + cakra + ratha + indra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); बहुपद-समासः—गीतिचक्ररथेन्द्र (तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: ‘lord of the chariot with song and wheel’)
yāḥwhich (those)
yāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); relative pronoun (सम्बन्धबोधक सर्वनाम)
parvāṇistages/sections
parvāṇi:
Karma (कर्म/द्वितीया)
TypeNoun
Rootparvan (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
samāśritāḥhave occupied/are situated in
samāśritāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsamāśrita (सम्-आ-√śri धातु; क्त)
FormPast participle (क्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); ‘having resorted to/occupied’