Shloka 18
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
कुलुञ्चानां पतिश्चैवेषुमन्तः कलशोद्भव / धन्वाविदश्चातन्वानप्रतिपूर्वदधानकाः
Transliteration
kuluñcānāṃ patiścaiveṣumantaḥ kalaśodbhava / dhanvāvidaścātanvānapratipūrvadadhānakāḥ
Translation
హే కలశోద్భవా! కులుంచుల అధిపతి ఇషుమంత; అలాగే ధన్వావిద, చాతన్వాన, ప్రతిపూర్వదధానక—ఇవీ (ఆవరణ దేవతలు).
Word by Word
कुलुञ्चानाम्of the kuluñcas (a class/group; possibly birds/people)
कुलुञ्चानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकुलुञ्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
पतिःlord
पतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
इषुमन्तःIṣumant (the arrow-possessing; name)
इषुमन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइषु + मन्त (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; मतुपर्थक (possessive) तद्धितान्त-प्रातिपदिक: 'having arrows'
कलशोद्भवO Pot-born (Agastya)
कलशोद्भव:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootकलश + उद्भव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलशात् उद्भवः)
धन्वाविदःknowers of the bow/desert (dhanvā)
धन्वाविदः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधन्वा + विद् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धन्वा विदन्ति इति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आतन्वानstretching/spreading
आतन्वान:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootआ√तन् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रतिtowards/against
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध/preverb)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/पूर्वसर्ग-स्वरूप अव्यय (preposition: 'towards/against')
पूर्वbefore/previously
पूर्व:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकाल/दिशावाचक अव्यय (adverb: 'before/previously')
दधानकाःbearing/holding
दधानकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Root√धा (धातु) + शानच्/क (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present participle/agentive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; 'दधत्/दधान' अर्थे