Next Verse

Shloka 1

भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति

Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् / विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया

iti śrībrahmāṇḍapurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍāsuravadho nāmaikonatriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca aśvānana mahāprājña śrutamākhyānamuttamam / vikramo lalitādevyā viśiṣṭo varṇitastvayā

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండపురాణ ఉత్తరభాగంలో హయగ్రీవ–అగస్త్య సంభాషణలో లలితోపాఖ్యానంలోని ‘భండాసురవధ’ నామ ఏకోనత్రింశ అధ్యాయం. అగస్త్యుడు పలికెను— ఓ అశ్వానన మహాప్రాజ్ఞా! నీవు లలితాదేవి విశిష్ట విక్రమాన్ని వర్ణించితివి; నేను ఈ ఉత్తమాఖ్యానాన్ని శ్రవణం చేసితిని।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
śrī-brahmāṇḍa-purāṇein the Śrī Brahmāṇḍa Purāṇa
śrī-brahmāṇḍa-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (śrī-brahmāṇḍasya purāṇe)
uttara-bhāgein the latter part
uttara-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; कर्मधारयः (uttaraḥ bhāgaḥ)
hayagrīva-agastya-saṃvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-saṃvāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक) + agastya (प्रातिपदिक) + saṃvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (hayagrīvāgastyayoḥ saṃvāde)
lalitā-upākhyānein the Lalitā episode
lalitā-upākhyāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (lalitāyāḥ upākhyāne)
bhaṇḍāsura-vadhaḥthe slaying of Bhaṇḍāsura
bhaṇḍāsura-vadhaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootbhaṇḍāsura (प्रातिपदिक) + vadha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (bhaṇḍāsurasya vadhaḥ)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/label)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; naming particle (नाम-प्रयोगः)
ekona-triṃśaḥtwenty-ninth
ekona-triṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootekona (प्रातिपदिक) + triṃśat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; द्विगु-समासः (ekonā triṃśat = 29) used adjectivally
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
agastyaḥAgastya
agastyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
aśva-ānanaO horse-faced one
aśva-ānana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootaśva (प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; बहुव्रीहिः—‘aśvasya ānanaṃ yasya saḥ’
mahā-prājñaO greatly wise one
mahā-prājña:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + prājña (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; कर्मधारयः
śrutamheard
śrutam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/part of predicate)
TypeAdjective
Rootśru (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; used predicatively
ākhyānamnarrative
ākhyānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular
uttamamexcellent
uttamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; agrees with ākhyānam
vikramaḥvalor/deed
vikramaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvikrama (प्रातिपदik)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
lalitā-devyāḥof Goddess Lalitā
lalitā-devyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + devī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; समासः—कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषः (lalitā eva devī)
viśiṣṭaḥdistinct/special
viśiṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśiṣṭa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with vikramaḥ
varṇitaḥdescribed
varṇitaḥ:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvarṇ (धातु) + ita (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; passive predicate with instrumental agent
tvayāby you
tvayā:
Kartṛ (कर्ता in passive / agent)
TypeNoun
Roottvam (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular