Shloka 39
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
तस्मिन्प्रचलिते जुष्टे श्यामया दण्डनाथया / गेयचक्रं तु बालाग्रे किरिचक्रं तु बृष्ठतः
Transliteration
tasminpracalite juṣṭe śyāmayā daṇḍanāthayā / geyacakraṃ tu bālāgre kiricakraṃ tu bṛṣṭhataḥ
Translation
ఆ ప్రవర్తించిన యుద్ధంలో శ్యామా దండనాథి సమేతంగా, బాలల అగ్రభాగంలో గేయచక్రం, వెనుక కిరిచక్రం నిలిచెను।
Word by Word
तस्मिन्in that (situation/place)
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
प्रचलितेwhen set in motion / having moved
प्रचलिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootप्र-चल् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
जुष्टेfavoured/accepted
जुष्टे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootजुष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
श्यामयाby Śyāmā
श्यामया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootश्यामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
दण्डनाथयाby (her) as the commander with a staff / Daṇḍanāthā
दण्डनाथया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootदण्डनाथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचन
गेयचक्रम्the singing/chanting wheel (disc)
गेयचक्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगेय (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-समास (interpretive); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बोधक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
बालाग्रेat the front of the troops/force
बालाग्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
किरिचक्रम्the crown-wheel (disc shaped like a crown)
किरिचक्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुand/but
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बोधक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
बृष्ठतःfrom behind/at the rear
बृष्ठतः:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootबृष्ठतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक-अव्यय (adverb of place)