Shloka 115
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
जटामुकुटवान्वल्लीबन्ध्धतूणीरपृष्टभूः / नीलोत्पलदलश्यामो धनुर्विस्फारयन्मुहुः
Transliteration
jaṭāmukuṭavānvallībandhdhatūṇīrapṛṣṭabhūḥ / nīlotpaladalaśyāmo dhanurvisphārayanmuhuḥ
Translation
ఆయన జటాముకుటధారి, వెళ్ళులతో బంధించిన తూణీరు వెనుకభాగమున ఉండెను; నీలకమలదళశ్యాముడై, మళ్లీ మళ్లీ ధనుస్సును విస్ఫారించెను।
Word by Word
जटा-मुकुट-वान्having a crown of matted hair
जटा-मुकुट-वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजटा (प्रातिपदिक) + मुकुट (प्रातिपदिक) + वत् (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (possessive); समासविग्रहः: जटारूपः मुकुटः यस्य सः (one who has a matted-hair crown)
वल्ली-बद्ध-तूणीर-पृष्ठ-भूःwith a quiver fastened on his back by a strap/creeper
वल्ली-बद्ध-तूणीर-पृष्ठ-भूः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवल्ली (प्रातिपदिक) + बद्ध (कृदन्त, क्त; √बन्ध्) + तूणीर (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक) + भू (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः: वल्ल्या बद्धं तूणीरं पृष्ठे यस्य सः (whose quiver is tied on the back with a creeper/strap)
नील-उत्पल-दल-श्यामःdark like a blue-lotus petal
नील-उत्पल-दल-श्यामः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनील (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + श्याम (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: नीलोत्पलदलवत् श्यामः (dark like the petal of a blue lotus)
धनुःthe bow
धनुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म/acc.), एकवचन; क्रियायाः कर्म (object of visphārayan)
विस्फारयन्stretching / twanging
विस्फारयन्:
Kriya (क्रिया/अनुषङ्ग)
TypeVerb
Rootवि + स्फुर्/स्फार् (धातु) → विस्फारयत् (कृदन्त, शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; मुख्यकर्तरि विशेषणरूपेण (stretching/twanging)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb): पुनः पुनः (again and again)