Shloka 10
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
उवाच कुटिलाक्षं द्राक्समस्तपृतनापतिम् / क्षिप्रं मुहुर्मुहुः स्पृष्ट्वा धुन्वानः करवालिकाम्
Transliteration
uvāca kuṭilākṣaṃ drāksamastapṛtanāpatim / kṣipraṃ muhurmuhuḥ spṛṣṭvā dhunvānaḥ karavālikām
Translation
తన కత్తిని మాటిమాటికీ తాకుతూ, ఝుళిపిస్తూ, సర్వసైన్యాధ్యక్షుడైన కుటిలాక్షునితో వెంటనే ఇట్లు పలికెను.
Word by Word
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
कुटिल-अक्षम्the one with crooked eyes
कुटिल-अक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुटिल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संबोधन/उद्देश्य-रूपेण (object of speech)
द्राक्at once
द्राक्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्राक् (अव्यय)
Formकाल/रीत्यर्थक-अव्यय (adverb: immediately)
समस्त-पृतना-पतिम्lord of all armies
समस्त-पृतना-पतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमस्त (प्रातिपदिक) + पृतना (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (समस्तानां पृतनानां पतिः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण प्रयुक्तं नपुंसक-एकवचनम् (adverbial accusative)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: repeatedly)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (reduplication for emphasis)
स्पृष्ट्वाhaving touched
स्पृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having touched’
धुन्वानःshaking, brandishing
धुन्वानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधुन् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः, शानच्-प्रत्ययान्त (present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
करवालिकाम्a sword/dagger
करवालिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकरवालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन