Shloka 17
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
श्रीचक्ररथराजस्य रक्षणार्थं निवेशिते / शताक्षौहिणिकां सेनां वर्जयित्वास्त्रभीषणम्
Transliteration
śrīcakraratharājasya rakṣaṇārthaṃ niveśite / śatākṣauhiṇikāṃ senāṃ varjayitvāstrabhīṣaṇam
Translation
శ్రీచక్రరథరాజుని రక్షణార్థం వారు నియమింపబడ్డారు; అస్త్రభీషణమైన శత-అక్షౌహిణీ సేనను కూడా పక్కన పెట్టి (అవహేళన చేసి) నిలిచారు।
Word by Word
श्री-चक्र-रथ-राजस्यof the king of the Śrīcakra chariot
श्री-चक्र-रथ-राजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootश्री + चक्र + रथ + राज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘of the king of the Śrīcakra-chariot’
रक्षण-अर्थम्for protection
रक्षण-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षण + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थकः ‘for the purpose of protection’
निवेशितेbeing stationed
निवेशिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनि-विश् (धातु) → निवेशित (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘placed/posted’ (locative: when/where posted)
शत-अक्षौहिणिकाम्a hundred-akṣauhiṇī (vast)
शत-अक्षौहिणिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशत + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः ‘consisting of a hundred akṣauhiṇīs’
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
वर्जयित्वाhaving excluded
वर्जयित्वा:
Purva-kala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवर्ज् (धातु) → वर्जयित्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund) ‘having avoided/excluded’
अस्त्र-भीषणम्terrible with weapons
अस्त्र-भीषणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअस्त्र + भीषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘terrible with weapons/weapon-terrifying’