Shloka 102
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अस्तं गते सवितरि ध्वस्तसर्वबलं ततः / विशुक्रं योधयामास श्यामला कोपशालिनी
Transliteration
astaṃ gate savitari dhvastasarvabalaṃ tataḥ / viśukraṃ yodhayāmāsa śyāmalā kopaśālinī
Translation
సూర్యుడు అస్తమించగానే అప్పుడు సమస్త బలం ధ్వంసమైంది; కోపశాలినీ శ్యామల విశుక్రునితో యుద్ధం చేసింది।
Word by Word
astamto setting (down)
astam:
Gati/Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'अस्तं गच्छति' इत्यत्र गत्यर्थे
gatewhen (it) had gone
gate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
savitariwhen the sun
savitari:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsavitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी
dhvasta-sarva-balamwhose entire force was shattered
dhvasta-sarva-balam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhvasta (√dhvaṃs, कृदन्त) + sarva + bala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (sarvaṃ balaṃ yasya dhvastam) — object-qualifier
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha/Anvaya (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = 'then/thereupon' (discourse adverb)
viśukramViśukra (a warrior named)
viśukram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviśukra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; proper name
yodhayāmāsamade (him) fight / engaged in battle
yodhayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyudh (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
śyāmalāŚyāmalā (the woman named)
śyāmalā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśyāmalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
kopa-śālinīfull of anger
kopa-śālinī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkopa + śālinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kopasya śālinī)