Shloka 76
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
ततः किलकिलारावं कृत्वाऽलस्यविवर्जिताः / उद्यताः समरं कर्तुं शक्तयः शस्त्रपाणयः
Transliteration
tataḥ kilakilārāvaṃ kṛtvā'lasyavivarjitāḥ / udyatāḥ samaraṃ kartuṃ śaktayaḥ śastrapāṇayaḥ
Translation
అనంతరం ఆలస్యము లేని ఆ శక్తులు, చేతులలో శస్త్రములు ధరించి కిలకిలారవము చేసి యుద్ధమునకు సిద్ధమయ్యెను।
Word by Word
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (ततः)
Formअव्यय (adverb) ‘then/thereupon’
kilakila-ārāvama ‘kilakila’ clamour
kilakila-ārāvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkilakila (किलकिला-शब्द) + ārāva (आराव-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः ‘किलकिलाशब्दरूपः आरावः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ-धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having made/done’
alasya-vivarjitāḥfree from laziness
alasya-vivarjitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootalasya (आलस्य-प्रातिपदिक) + vivarjita (वि-√vṛj/वर्ज्-धातु, क्त)
Formतत्पुरुषः ‘आलस्येन विवर्जिताः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; qualifying ‘śaktayaḥ’
udyatāḥready, prepared
udyatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudyata (उद्यत-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘ready/raised’
samarambattle
samaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamara (समर-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
kartumto wage/do
kartum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ-धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) ‘to do/make’
śaktayaḥthe powers/energies (Śaktis)
śaktayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśakti (शक्ति-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
śastra-pāṇayaḥweapon-in-hand
śastra-pāṇayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśastra (शस्त्र-प्रातिपदिक) + pāṇi (पाणि-प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः ‘शस्त्रपाणयो यस्याः/येषां ते’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; qualifying ‘śaktayaḥ’