Shloka 71
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
तुन्दिलश्चन्द्रचूडालो मन्द्रबृंहितनिस्वनः / सिद्धिलक्ष्मीसमाश्लिष्टः प्रणनाम महेश्वरीम्
Transliteration
tundilaścandracūḍālo mandrabṛṃhitanisvanaḥ / siddhilakṣmīsamāśliṣṭaḥ praṇanāma maheśvarīm
Translation
ఉదరభారుడై, చంద్రచూడధారిగా, గంభీర గర్జనస్వరముతో; సిద్ధి లక్ష్మీలు ఆలింగనమిచ్చగా మహేశ్వరిని ప్రణమించాడు।
Word by Word
तुन्दिलःpot-bellied
तुन्दिलः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुन्दिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चन्द्र-चूडालःmoon-crested
चन्द्र-चूडालः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + चूडा (प्रातिपदिक) + अल (प्रातिपदिक/प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि: 'चन्द्रः चूडायां यस्य' (who has the moon as a crest)
मन्द्र-बृंहित-निस्वनःwith a deep rumbling sound
मन्द्र-बृंहित-निस्वनः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक) + बृंहित (कृदन्त; √बृंह् (धातु) क्त) + निस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय: 'मन्द्रः बृंहितः निस्वनः' (deep, rumbling sound)
सिद्धि-लक्ष्मी-समाश्लिष्टःembraced by Siddhi and Lakṣmī
सिद्धि-लक्ष्मी-समाश्लिष्टः:
कर्ता-विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + समाश्लिष्ट (कृदन्त; सम्+आ+√श्लिष् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष: 'सिद्धिलक्ष्म्या समाश्लिष्टः' (embraced by Siddhi and Lakṣmī)
प्रणनामbowed down
प्रणनाम:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √नम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
महेश्वरीम्to Maheśvarī (the Great Goddess)
महेश्वरीम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेष-नाम