Shloka 7
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
मम नष्टानि सौख्यानि मम नष्टाः कुलस्त्रियः / इतः परं कुले क्षीणे साहसानि सुखानि च
Transliteration
mama naṣṭāni saukhyāni mama naṣṭāḥ kulastriyaḥ / itaḥ paraṃ kule kṣīṇe sāhasāni sukhāni ca
Translation
నా సుఖములు నశించిపోయినవి; నా కులస్త్రీలూ నశించిపోయారు. ఇకపై కులము క్షీణించినప్పుడు ధైర్యసుఖములూ నిలవవు.
Word by Word
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
नष्टानिdestroyed / lost
नष्टानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
सौख्यानिcomforts / happinesses
सौख्यानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural)
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular); सर्वनाम
नष्टाःdestroyed / lost
नष्टाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश् (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त
कुलस्त्रियःwomen of the family
कुलस्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुल + स्त्री (प्रातिपदिके; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (कुलस्य स्त्रियः)
इतःfrom here / hence
इतः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)
परम्afterwards / thereafter
परम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootपरम् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: काल/क्रमवाचक (thereafter)
कुलेin the family
कुले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन (Singular)
क्षीणेwhen (it is) diminished / exhausted
क्षीणे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्षि (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त; 'कुले' इत्यस्य विशेषणम्
साहसानिrash acts / violences
साहसानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसाहस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural)
सुखानिpleasures / happinesses
सुखानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)