Shloka 27
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अनुरागवती संध्या प्रयान्तं भानुमालिनम् / अनुवव्राज पातालकुञ्जे रन्तुमिवोत्सुका
Transliteration
anurāgavatī saṃdhyā prayāntaṃ bhānumālinam / anuvavrāja pātālakuñje rantumivotsukā
Translation
అనురాగమయమైన సంధ్య, ప్రయాణమవుతున్న సూర్యదేవుని వెంబడించి వెళ్లింది; పాతాళకుంజంలో క్రీడించాలనే ఉత్సుకతతో ఉన్నట్లుగా.
Word by Word
अनुरागवतीfull of affection
अनुरागवती:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनुरागवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)
संध्याtwilight
संध्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (fem. nom. sg.)
प्रयान्तम्going away
प्रयान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र-या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मविशेषण (pres. act. ptc. m. acc. sg.)
भानुमालिनम्the sun (garlanded with rays)
भानुमालिनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभानु + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भानु-मालिन् = भानुभिः मालिनः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (m. acc. sg.)
अनुवव्राजfollowed
अनुवव्राज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-√व्रज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd sg. perfect)
पातालकुञ्जेin the grove of Pātāla (netherworld)
पातालकुञ्जे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल + कुञ्ज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पातालस्य कुञ्जः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (loc. sg.)
रन्तुम्to sport, to enjoy
रन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√रम् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive/तुमुन्), उद्देश्य/प्रयोजनार्थ (purpose infinitive)
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
उत्सुकाeager
उत्सुका:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्सुक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)