Shloka 51
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
आवृतोत्तरमार्गेण पूर्वभागमशिश्रियन् / निश्वासमपि सस्वानमकुर्वन्तः पदेपदे
Transliteration
āvṛtottaramārgeṇa pūrvabhāgamaśiśriyan / niśvāsamapi sasvānamakurvantaḥ padepade
Translation
ఉత్తర మార్గాన్ని కప్పివేసి వారు తూర్పు భాగాన్ని ఆశ్రయించారు; అడుగడుగునా శ్వాసకూడా శబ్దంతో చేయలేదు.
Word by Word
आवृत-उत्तर-मार्गेणby the route with the northern way covered/blocked
आवृत-उत्तर-मार्गेण:
करण (करण)
TypeNoun
Rootआवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (आवृतः उत्तरमार्गः येन = ‘by the route with the northern path blocked/covered’); पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
पूर्व-भागम्the eastern/front part
पूर्व-भागम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (पूर्वस्य भागः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अशिश्रियन्they approached/resorted to
अशिश्रियन्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + श्रि (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect, past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; रूपम्: अशिश्रियन् (they resorted/approached)
निश्वासम्breath
निश्वासम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = ‘even/also’ (particle)
स-स्वानम्with sound
स-स्वानम्:
कर्म (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + स्वान (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (स्वानयुक्तम् = ‘with sound’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण of निश्वासम्
अकुर्वन्तःthey made/did
अकुर्वन्तः:
क्रिया (अनु-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; वर्तमानकाले ‘they did not make’ sense with implied negation from context
पदेat a step
पदे:
अधिकरण (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
पदेat every step
पदे:
अधिकरण (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग (idiom)