Shloka 43
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
तेषां मायाविलासो ऽयं तस्यामेव हि वर्धते / अथ प्रचलितं सैन्यं विषङ्गेण महौजसा
Transliteration
teṣāṃ māyāvilāso 'yaṃ tasyāmeva hi vardhate / atha pracalitaṃ sainyaṃ viṣaṅgeṇa mahaujasā
Translation
ఇది వారి మాయావిలాసమే; అదే మాయలోనే అది మరింత పెరిగింది. ఆపై మహాతేజస్సుగల విషంగుని చేత సైన్యం కదిలి ముందుకు సాగింది.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (pronoun)
माया-विलासःplay/sport of illusion
माया-विलासः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) + विलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
अयम्this
अयम्:
विशेष्य-निर्देश (deictic to subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम
तस्याम्in her/therein
तस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular); सर्वनाम
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (particle—emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अवधारणार्थ (emphatic/only)
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (particle—reason/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for/indeed)
वर्धतेgrows/increases
वर्धते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थ (then/thereupon)
प्रचलितम्set in motion/moved
प्रचलितम्:
विशेषण (adjectival to sainyam)
TypeAdjective
Rootप्र-चल् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier)
सैन्यम्army
सैन्यम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
विषङ्गेणwith/under Viṣaṅga
विषङ्गेण:
सह/करण (Instrument/association)
TypeNoun
Rootविषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
महौजसाby the mighty/very powerful (one)
महौजसा:
विशेषण (adjectival to viṣaṅgeṇa)
TypeAdjective
Rootमहौजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); कर्मधारय: महत् + ओजस् (great + vigor)