Shloka 69
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
उद्यमे क्रियभाणे ऽपि शस्त्रस्तम्भेन भूयसा / अभिभूताः सनिश्वासं शक्तयो जोषमासत
Transliteration
udyame kriyabhāṇe 'pi śastrastambhena bhūyasā / abhibhūtāḥ saniśvāsaṃ śaktayo joṣamāsata
Translation
ఉద్యమం, క్రియాశీలత ఉన్నప్పటికీ, తీవ్రమైన శస్త్రస్తంభన వల్ల వారు అణచివేయబడ్డారు; వారి శక్తులు నిట్టూర్పు విడిచి నిశ్శబ్దంగా నిలిచిపోయాయి.
Word by Word
उद्यमेin the attempt
उद्यमे:
Adhikarana (अधिकरण/occasion)
TypeNoun
Rootउद्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
क्रिय-भाणेin the act of exertion
क्रिय-भाणे:
Adhikarana (अधिकरण/occasion)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक) + भाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (क्रियायाः भाणः = action/effortful exertion)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (even/also)
शस्त्र-स्तम्भेनby the immobilization of weapons
शस्त्र-स्तम्भेन:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (शस्त्राणां स्तम्भः)
भूयसाto a greater extent
भूयसा:
Visheshana (विशेषण of ‘शस्त्रस्तम्भेन’)
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; तुलनात्मक (comparative) ‘more/greater’
अभिभूताःwere overpowered
अभिभूताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-भू (धातु) → अभिभूत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; (predicative: ‘overpowered’)
स-निश्वासम्with sighs
स-निश्वासम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/manner)
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्ग/सह) + निश्वास (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः; (सह-निश्वासेन = with sighing)
शक्तयःthe spears/powers
शक्तयः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
जोषम्silence, stillness
जोषम्:
Karma (कर्म; object/complement of ‘आसत’)
TypeNoun
Rootजोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; (अव्ययीभावार्थे ‘जोषम्’ = silently/at rest)
आसतremained, sat
आसत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपदम्