Shloka 66
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
इति पूर्वं वरः प्राप्तः कैकसेयौर्दिवाकरात् / वरदानेन ते तत्र युद्धे चेरुर्मधोद्धताः
Transliteration
iti pūrvaṃ varaḥ prāptaḥ kaikaseyaurdivākarāt / varadānena te tatra yuddhe cerurmadhoddhatāḥ
Translation
ఇలా ముందుగా కైకసేయులిద్దరికీ దివాకరుడు (సూర్యుడు) వరం ప్రసాదించాడు. ఆ వరదాన ప్రభావంతో వారు అక్కడ యుద్ధంలో మదోద్ధతులై సంచరించారు.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
वरःa boon
वरः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन
प्राप्तःobtained/received
प्राप्तः:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (past passive participle used predicatively)
कैकसेयौthe two sons of Kaikasī
कैकसेयौ:
Karta (कर्ता/subject; co-subject with implied ‘they’)
TypeNoun
Rootकैकसेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); द्विवचन
दिवाकरात्from the Sun (Divākara)
दिवाकरात्:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative); एकवचन
वरदानेनby (the act of) granting the boon
वरदानेन:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootवरदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरस्य दानम्)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन
चेरुःthey moved/roamed/fought
चेरुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन; परस्मैपदम्
मधोद्धताःarrogant from intoxication
मधोद्धताः:
Visheshana (विशेषण of ‘ते’)
TypeAdjective
Rootमद + उद्धत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; तत्पुरुषः (मदेन उद्धताः = intoxication-proud)