Shloka 54
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
अवाङ्मुखो दीर्घबाहुः प्रसारितपदद्वयः / प्रोतो वाहनतां प्राप्तःकरालाक्षमथावहत्
Transliteration
avāṅmukho dīrghabāhuḥ prasāritapadadvayaḥ / proto vāhanatāṃ prāptaḥkarālākṣamathāvahat
Translation
క్రిందకు ముఖం పెట్టి, దీర్ఘబాహువులతో, రెండు పాదాలను చాపి; ఆ ప్రేతం వాహనత్వాన్ని పొంది, అనంతరం కరాళాక్షుడిని మోసెను।
Word by Word
अवाङ्-मुखःdown-faced
अवाङ्-मुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअवाङ् (अव्यय/प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: अवाङ् (downwards) मुखं यस्य
दीर्घ-बाहुःlong-armed
दीर्घ-बाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः
प्रसारित-पद-द्वयःwith both feet stretched out
प्रसारित-पद-द्वयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + सृ (धातु) [प्रसारित, क्त] + पद (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: प्रसारितं पदद्वयं यस्य (having both feet stretched out)
प्रोतःfastened/attached
प्रोतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + वे/वय् (धातु) [प्रोत, क्त]
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: ‘strung/fastened/attached’
वाहनताम्the state of being a mount
वाहनताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाहनता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (state/condition)
प्राप्तःhaving attained
प्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having attained’ (intransitive sense)
कराल-अक्षम्Karālākṣa
कराल-अक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकराल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/आरम्भक अव्यय (then/now)
अवहत्carried/bore
अवहत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + वह् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद